Windows 11: File Explorer sắp hết "ngốn" RAM, giảm tới 40% tài nguyên nhờ thuật toán tìm kiếm mới

File Explorer trên Windows 11 từ lâu đã là "tâm điểm" của những phàn nàn về hiệu suất, đặc biệt là tình trạng chiếm dụng tài nguyên quá đà ngay cả với những tác vụ cơ bản. Sau nhiều năm khiến người dùng thất vọng, Microsoft cuối cùng đã có động thái quyết liệt hơn để giải quyết triệt để vấn đề này. Các bản cập nhật mới nhất từ chương trình Windows Insider cho thấy một nỗ lực tối ưu hóa sâu vào nhân hệ thống, tập trung vào việc giảm tải cho bộ nhớ RAM khi tìm kiếm tệp tin.

Bước ngoặt từ "lập chỉ mục thích ứng"

Thay vì duy trì cơ chế bộ nhớ đệm tĩnh vốn tiêu tốn tài nguyên một cách cứng nhắc, Microsoft đang áp dụng thuật toán "lập chỉ mục thích ứng" (adaptive indexing). Đây là câu trả lời mà cộng đồng người dùng máy tính cấu hình trung bình đã chờ đợi từ lâu. Hệ thống hiện đã có khả năng tự động điều tiết việc phân bổ RAM dựa trên quy mô thư mục và dung lượng bộ nhớ khả dụng tại thời điểm thực tế.

Số liệu từ các bài kiểm tra thực tế trên kênh Canary minh chứng cho hiệu quả của thay đổi này: khi tìm kiếm trong các thư mục lớn (trên 10.000 tệp), mức RAM đỉnh điểm đã được kéo giảm từ ngưỡng 800-1200MB xuống còn khoảng 400-700MB. Với những hệ thống trang bị 16GB RAM, mức giảm trung bình dao động từ 35-45%.

Sự cải thiện này không chỉ giúp máy thoát khỏi tình trạng giật lag khi đa tác vụ mà còn thúc đẩy tốc độ phản hồi. Việc quét một thư mục dữ liệu 50GB hiện chỉ mất khoảng 15-20 giây, nhanh hơn đáng kể so với con số 35 giây ở các phiên bản cũ. Đây là một bước tiến cần thiết nếu Microsoft không muốn người dùng tiếp tục tìm đến các giải pháp bên thứ ba như Files App hay Total Commander để tìm kiếm sự mượt mà.

"Chế độ RAM thấp" và áp lực từ kỷ nguyên ARM

Trong bản build 26100.2478, sự xuất hiện của tùy chọn "Low RAM Search Mode" (Chế độ tìm kiếm RAM thấp) trong phần cài đặt lưu trữ là một điểm nhấn đáng chú ý. Tính năng này cho phép hệ điều hành chủ động cắt tỉa các kết quả tìm kiếm không thiết yếu để bảo toàn tài nguyên khi hệ thống đang bị thắt chặt.

Động thái này của Microsoft không đơn thuần là để chiều lòng người dùng cũ, mà còn là bước chuẩn bị chiến lược cho sự bùng nổ của các dòng laptop AI PC và chip ARM như Snapdragon X Elite. Các ghi chú kỹ thuật xác nhận hiệu quả xử lý trên kiến trúc ARM được tối ưu sâu hơn 10-15% so với x86 truyền thống. Trong bối cảnh các đối thủ như macOS hay các bản phân phối Linux đang quản lý tài nguyên cực kỳ hiệu quả, Windows 11 buộc phải trở nên "nhẹ gánh" hơn để duy trì lợi thế cạnh tranh về thời lượng pin và trải nghiệm đa nhiệm trên các thiết bị di động thế hệ mới.

Kỳ vọng thực tế và lộ trình phát hành

Dù nhận được sự ủng hộ lớn từ cộng đồng Insider với tỷ lệ hài lòng 75%, nhưng cần nhìn nhận thực tế rằng đây không phải là một "phép màu" tức thì. Các chuyên gia vẫn ghi nhận lỗi khi xử lý tìm kiếm trên ổ đĩa mạng (Networked drives) — một vấn đề tồn tại dai dẳng mà Microsoft vẫn chưa xử lý triệt để.

Hiện tại, các tối ưu hóa này đã được mở rộng sang kênh Dev. Nếu quá trình thử nghiệm không phát sinh lỗi nghiêm trọng, người dùng phổ thông có thể kỳ vọng nhận được bản cập nhật chính thức vào cuối quý 1 năm 2026 thông qua các gói cập nhật tính năng định kỳ.

Nếu bạn đang sở hữu một thiết bị có cấu hình khiêm tốn hoặc sử dụng các dòng máy chạy chip ARM và đã quá mệt mỏi với sự chậm chạp của File Explorer, việc đăng ký kênh Release Preview vào đầu năm tới sẽ là một lựa chọn đáng cân nhắc để trải nghiệm sớm sự thay đổi này. Liệu đây sẽ là một cuộc cách mạng về hiệu suất thực sự hay lại là một lời hứa chưa trọn vẹn khác từ phía Microsoft? Câu trả lời sẽ nằm ở bản cập nhật ổn định sắp tới.