"Khai tử" tay nắm cửa điện tử: Trung Quốc ưu tiên sinh mạng thay vì vẻ ngoài bóng bẩy

Hãy tưởng tượng bạn đang mắc kẹt bên trong một chiếc xe điện bốc khói dữ dội sau va chạm, nhưng mọi nỗ lực đẩy cửa từ bên trong hay cứu hộ từ bên ngoài đều vô vọng chỉ vì hệ thống điện đã tê liệt hoàn toàn. Cánh cửa – vốn là lối thoát duy nhất – giờ đây trở thành bức tường thép kiên cố. Đây không còn là kịch bản trong phim kinh dị, mà là nỗi ám ảnh có thật từ những vụ tai nạn liên quan đến xe Xiaomi SU7 hay Tesla trong thời gian qua.

Khi sự an toàn đánh bại "cơn sốt" khí động học

Trong suốt một thập kỷ qua, các hãng xe điện đã rơi vào một cuộc đua khốc liệt về hệ số cản gió (Cd). Để tối ưu hóa quãng đường di chuyển và tạo vẻ ngoài công nghệ, những chiếc tay nắm cửa truyền thống bị thay thế bằng thiết kế ẩn (flush door handles) – vốn được Tesla Model S tiên phong. Việc làm phẳng bề mặt thân xe giúp giảm lực cản không khí, tăng thêm vài km quý giá cho mỗi lần sạc.

Chi tiết các thiết kế bị đưa vào "tầm ngắm"

Chính phủ Trung Quốc không chỉ ra quy định chung chung mà phân loại rất cụ thể các kiểu thiết kế không đạt chuẩn:

• Tay nắm dạng "ấn để mở" (Press-to-release): Kiểu thiết kế mà người dùng phải ấn vào một đầu để đầu kia bật ra (phổ biến trên Tesla Model Y) sẽ bị cấm nếu không có cơ cấu hỗ trợ cơ học trực tiếp.
• Tay nắm tự động bật bằng điện: Những loại tay nắm tự "thò" ra khi chủ xe tiến gần (như trên Kia EV9 hay các dòng xe cao cấp của BYD) buộc phải có phương án dự phòng bằng chốt mở cơ học khi hệ thống điện tử bị hỏng.
• Tay nắm bán ẩn: Với những thiết kế đặt phẳng nhưng có khe hở, luật yêu cầu khoảng trống lõm phải đạt tối thiểu 6,1 cm x 2 cm (khoảng 2,4 inch x 0,8 inch). Kích thước này đủ để bàn tay người có thể bám chắc và dùng lực kéo mở trong tình trạng hoảng loạn hoặc khi người cứu hộ phải đeo găng tay bảo hộ.

Tác động sâu rộng: Từ Tesla đến VinFast và thị trường Việt Nam

Là thị trường xe điện lớn nhất hành tinh, mọi bước đi của Trung Quốc đều tạo ra hiệu ứng domino toàn cầu. Các ông lớn như Tesla, Xiaomi hay các thương hiệu hạng sang từ châu Âu chắc chắn sẽ không mạo hiểm sản xuất riêng một phiên bản "có tay nắm cơ" chỉ dành cho Trung Quốc. Thay vào đó, một cuộc tái thiết kế quy mô lớn sẽ diễn ra để thống nhất tiêu chuẩn an toàn trên toàn thế giới nhằm tối ưu chi phí sản xuất.

Tại Việt Nam, nơi các dòng xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc đang tràn vào mạnh mẽ và thương hiệu quốc gia như VinFast cũng đang sử dụng thiết kế tay nắm ẩn (như trên VF 9), quy định này sẽ buộc các hãng phải thích nghi tức thì. Người tiêu dùng Việt Nam vốn nhạy cảm với các vấn đề an toàn cháy nổ sẽ sớm coi "chốt mở cửa vật lý" là một tiêu chí bắt buộc khi chọn mua xe điện.

Bên cạnh việc thay đổi phần cứng, các nhà sản xuất còn phải lắp đặt biển báo hoặc chỉ dẫn trực quan bên trong khoang lái, giúp hành khách biết chính xác cách vận hành cửa trong tình huống khẩn cấp. Quyết định của Trung Quốc đã gửi đi một thông điệp đanh thép: Hiệu suất và thẩm mỹ có thể quan trọng, nhưng chúng không bao giờ được phép đặt trên tính mạng con người. Cuộc đua công nghệ giờ đây sẽ không chỉ là ai đi xa hơn, mà là ai giúp khách hàng thoát hiểm nhanh hơn khi gặp sự cố.