Sự kiện đáng chú ý nhất trong tuần qua, và có lẽ là một trong những tin tức kinh tế thương mại quan trọng nhất gần đây, chính là thông báo từ cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump về một thỏa thuận thương mại mới với Việt Nam. Thông tin được ông Trump đăng tải trên nền tảng Truth Social, nói rằng ông đã đạt được một "Thỏa thuận Thương mại Tuyệt vời" với Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam sau cuộc nói chuyện với Tổng Bí thư Tô Lâm. Điều này ngay lập tức gây xôn xao dư luận, đặc biệt là trong bối cảnh mối quan hệ thương mại Việt – Mỹ đang ngày càng sâu sắc.

Bối cảnh Thỏa thuận Thương mại Mới và Các Điều Khoản Chính

Theo như những gì ông Trump công bố, thỏa thuận này bao gồm hai điều khoản chính. Thứ nhất, Việt Nam sẽ áp dụng mức thuế 20% đối với "bất kỳ và tất cả hàng hóa" được gửi vào lãnh thổ Hoa Kỳ, và mức thuế 40% đối với bất kỳ hoạt động trung chuyển (transshipping) nào. Đây là một động thái nhằm hạn chế việc hàng hóa từ nước thứ ba "đội lốt" hàng Việt Nam để vào thị trường Mỹ, một vấn đề mà Washington đã nhiều lần bày tỏ quan ngại.

Tác động trực tiếp đến giá xe ô tô tại Việt Nam

Vậy, thỏa thuận này sẽ ảnh hưởng thế nào đến giá xe ô tô tại Việt Nam, một thị trường vốn nổi tiếng với các loại thuế phí cao ngất ngưởng?

Xe nhập khẩu từ Hoa Kỳ: Cơ hội giảm giá?

Nếu điều khoản thuế 0% được thực thi đúng như lời ông Trump, đây sẽ là một tin cực kỳ tốt cho những ai đang mong muốn sở hữu một chiếc xe nhập khẩu trực tiếp từ Mỹ. Hiện tại, xe nhập khẩu nguyên chiếc từ các thị trường ngoài ASEAN thường phải chịu thuế nhập khẩu khá cao, cộng thêm thuế tiêu thụ đặc biệt và VAT, khiến giá xe đội lên rất nhiều.

Việc loại bỏ thuế nhập khẩu (nếu áp dụng cho xe sản xuất tại Mỹ) sẽ giúp giảm đáng kể giá thành của các mẫu xe Mỹ như Ford Explorer, Chevrolet Colorado, hay các dòng SUV hạng sang từ các thương hiệu như Cadillac, Lincoln, hay thậm chí là Tesla (dù Tesla đã có nhà máy ở Trung Quốc, nhưng xe sản xuất tại Mỹ vẫn là một phân khúc quan trọng). Đặc biệt, với sự nhấn mạnh của ông Trump vào SUV và xe động cơ lớn, có thể thấy rõ mục tiêu là đưa các dòng xe này vào Việt Nam với giá cạnh tranh hơn.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thuế nhập khẩu chỉ là một phần trong cấu trúc giá xe. Các loại thuế khác như thuế tiêu thụ đặc biệt (SCT) và thuế giá trị gia tăng (VAT) vẫn sẽ được áp dụng. Ví dụ, một chiếc SUV có dung tích xi lanh lớn vẫn sẽ chịu mức thuế tiêu thụ đặc biệt cao. Dù vậy, việc giảm thuế nhập khẩu về 0% vẫn sẽ tạo ra một cú hích lớn, giúp giá xe Mỹ trở nên hấp dẫn hơn nhiều so với trước đây.

Áp lực cạnh tranh lên xe sản xuất trong nước và xe nhập khẩu khác

Khi xe Mỹ được hưởng ưu đãi thuế 0%, các nhà sản xuất ô tô trong nước và các hãng nhập khẩu xe từ các thị trường khác (như ASEAN, Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu) sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh không hề nhỏ. Xe từ ASEAN hiện đang được hưởng thuế nhập khẩu 0% theo Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), nhưng các dòng xe Mỹ, đặc biệt là SUV cỡ lớn, thường có phân khúc và đặc điểm khác biệt.

Để duy trì thị phần, các nhà sản xuất và phân phối xe khác có thể phải xem xét lại chiến lược giá của mình. Điều này có thể dẫn đến việc điều chỉnh giá bán, hoặc đưa ra các chương trình khuyến mãi hấp dẫn hơn để giữ chân khách hàng. Một số hãng có thể đẩy mạnh lắp ráp trong nước để tận dụng ưu đãi về thuế và chi phí sản xuất. Nhìn chung, đây là một kịch bản "lợi cho người tiêu dùng" khi thị trường trở nên cạnh tranh hơn, buộc các hãng phải tối ưu hóa giá cả và dịch vụ.

Những yếu tố khác cần xem xét

Thỏa thuận này, dù được công bố khá chi tiết, vẫn còn nhiều điểm cần làm rõ.

"Hàng hóa Mỹ" là gì?

Một câu hỏi quan trọng là "hàng hóa Mỹ" được hưởng thuế 0% sẽ được định nghĩa như thế nào. Liệu đó có phải là chỉ những chiếc xe được sản xuất và lắp ráp hoàn toàn tại Mỹ, hay bao gồm cả các thương hiệu Mỹ có nhà máy ở nước ngoài? Thông thường, các hiệp định thương mại sẽ có quy tắc xuất xứ rõ ràng để xác định điều này. Nếu chỉ áp dụng cho xe "Made in USA", thì số lượng mẫu mã được hưởng lợi sẽ bị giới hạn hơn.

Thời gian và lộ trình thực thi

Mặc dù thông báo đã được đưa ra, nhưng việc một thỏa thuận thương mại có quy mô như vậy đi vào thực thi sẽ cần thời gian. Sẽ có các bước pháp lý, đàm phán chi tiết về các điều khoản, và có thể là một lộ trình giảm thuế dần dần chứ không phải ngay lập tức về 0%. Người tiêu dùng cần theo dõi sát sao các thông báo chính thức từ cả hai phía để có cái nhìn chính xác nhất.

Phản ứng từ các bên liên quan

Phản ứng từ Chính phủ Việt Nam, các hiệp hội ngành nghề và các doanh nghiệp ô tô sẽ rất quan trọng. Việt Nam đã và đang nỗ lực đa dạng hóa các đối tác thương mại và thu hút đầu tư. Việc mở cửa thị trường cho Mỹ với thuế 0% có thể là một phần trong chiến lược lớn hơn nhằm cân bằng cán cân thương mại và tránh các biện pháp trừng phạt thương mại từ Mỹ.

Tương lai thị trường ô tô Việt Nam: Đa dạng và cạnh tranh hơn?

Nhìn chung, nếu thỏa thuận này được triển khai hiệu quả, thị trường ô tô Việt Nam có thể sẽ chứng kiến sự đa dạng hơn về mẫu mã, đặc biệt là các dòng xe SUV và xe động cơ lớn từ Mỹ. Giá cả có thể sẽ cạnh tranh hơn ở một số phân khúc, mang lại lợi ích trực tiếp cho người tiêu dùng.

Tuy nhiên, cũng không thể bỏ qua những thách thức đối với ngành sản xuất ô tô trong nước, vốn đang nỗ lực phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các doanh nghiệp này sẽ cần có những chiến lược thích ứng linh hoạt để không bị "lép vế" trước làn sóng xe nhập khẩu giá tốt. Đây là một bước ngoặt tiềm năng, hứa hẹn nhiều thay đổi thú vị cho bức tranh thị trường ô tô Việt Nam trong thời gian tới.