Miếng bánh béo bở trị giá hàng tỷ USD tại Trung Quốc đang tuột khỏi tay các gã khổng lồ Nhật Bản. Doanh số thiết bị bán dẫn của họ tại đây vừa sụt giảm 10% trong quý đầu năm 2026, cú trượt dốc đầu tiên sau hơn một năm. Đây không phải một biến động thị trường thông thường, mà là hồi chuông cảnh báo: cuộc chơi đã thay đổi.

Vạn Lý Trường Thành Bán Dẫn

Dữ liệu từ tám nhà cung cấp thiết bị chip hàng đầu Nhật Bản cho thấy một bức tranh đáng lo ngại. Tổng doanh thu tại Trung Quốc trong ba tháng đầu năm nay chỉ còn 498,7 tỷ yên (3,2 tỷ USD), giảm 10% so với cùng kỳ năm 2025. Chuỗi năm quý tăng trưởng liên tiếp đã chính thức chấm dứt.

Đây là cái giá phải trả khi Bắc Kinh quyết tâm xây dựng một pháo đài công nghệ của riêng mình.

Đối mặt với các lệnh kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ, Nhật Bản và Hà Lan, Trung Quốc không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng tốc xây dựng một chuỗi cung ứng hoàn toàn nội địa.

Các nhà sản xuất chip Trung Quốc, đặc biệt ở phân khúc chip thế hệ cũ không bị cấm vận, đang quay lưng với nhà cung cấp nước ngoài. Họ chuyển sang sử dụng thiết bị "Made in China" như một tuyên ngôn độc lập.

Tokyo Electron, Screen Holdings cảm nhận sức nóng

Cơn địa chấn này đang lan tới các trụ sở chính tại Tokyo. Tokyo Electron, nhà sản xuất thiết bị lớn nhất Nhật Bản, chứng kiến doanh số tại Trung Quốc bay hơi 11%, chỉ còn 226,3 tỷ yên.

Tương tự, Screen Holdings cũng sụt giảm 13% xuống 100,5 tỷ yên. Ngay cả Advantest, công ty hàng đầu về thiết bị kiểm tra chip, cũng báo cáo doanh số giảm đến 19%.

Mặc dù Trung Quốc vẫn là một thị trường quan trọng, xu hướng này cho thấy sân chơi đang nghiêng về các đối thủ địa phương.

Thị phần của thiết bị sản xuất tại Trung Quốc trong các cuộc đấu thầu của các hãng chip nội địa đã tăng vọt. Theo CINNO Research, con số này đã nhảy từ 22% năm 2020 lên 47% vào năm 2023 và chắc chắn còn tiếp tục tăng.

Cuộc chiến Lạnh công nghệ 2.0: Khi Trung Quốc không còn phụ thuộc

Sự trỗi dậy của những cái tên như Naura Technology Group và Advanced Micro-Fabrication Equipment không còn là câu chuyện tương lai. Họ đang cải tiến công nghệ và mở rộng sản xuất với tốc độ chóng mặt để chiếm lĩnh thị trường nội địa.

Các công ty Nhật Bản có thể vẫn giữ vững vị thế ở mảng thiết bị cho chip tiên tiến nhất. Nhưng ở thị trường chip phổ thông, nơi cung cấp linh kiện cho mọi thứ từ ô tô đến tủ lạnh, cuộc chiến đã ngã ngũ.

Việc Trung Quốc quyết tâm tự chủ không chỉ là thách thức cho các nhà cung cấp Nhật Bản. Nó đang kiến tạo một thế giới công nghệ song song: một do phương Tây dẫn dắt với chip hiệu năng cao, và một do Trung Quốc thống trị ở thị trường đại chúng.