Ván bài không gian của Elon Musk: Khi siêu máy tính Dojo rời khỏi mặt đất

Elon Musk vừa chính thức lật bài ngửa với dự án Dojo 3. Không đơn thuần là khởi động lại một hệ thống siêu máy tính từng bị trì hoãn, Tesla đang hướng tầm ngắm lên quỹ đạo với chiến lược "điện toán AI dựa trên không gian" (space-based AI compute). Đây là nước đi táo bạo nhằm thoát ly hoàn toàn khỏi những giới hạn của hạ tầng mặt đất vốn đang trở nên chật chội và tiêu tốn quá nhiều năng lượng.

Dojo 3: Lời chia tay cuối cùng với Nvidia

Quyết định hồi sinh Dojo 3 diễn ra ngay khi thiết kế chip AI5 của Tesla đạt độ chín về hiệu suất. Nhìn lại thời điểm cuối năm 2023, Tesla từng gây hoài nghi khi giải tán đội ngũ Dojo cũ để dồn lực cho các dòng chip chạy trực tiếp trên xe. Tuy nhiên, sự "thăng hạng" của kiến trúc AI5 hiện tại đã cho phép công ty rảnh tay để quay lại phát triển thế hệ siêu máy tính thứ ba này.

Dojo 3 không còn là một hệ thống lai. Lần này, Tesla chơi bài ngửa với 100% linh kiện "nhà làm". Mục tiêu rất rõ ràng: tự chủ tuyệt đối để không còn phải phụ thuộc vào GPU của Nvidia. Tesla đang ráo riết săn lùng nhân tài để vận hành dây chuyền sản xuất chip mà Musk kỳ vọng sẽ có sản lượng lớn nhất thế giới. Theo tính toán, Dojo 3 sẽ tận dụng sức mạnh từ các thế hệ chip AI6 hoặc AI7, được phát triển theo chu kỳ thần tốc 9 tháng một lần – một tốc độ khiến các đối thủ bán dẫn truyền thống phải hụt hơi.

Tại sao lại là không gian?

Thay vì đổ tiền vào các trung tâm dữ liệu khổng lồ ngốn điện trên mặt đất, Tesla muốn đưa bộ não AI lên quỹ đạo. Ý tưởng này đánh vào hai bài toán hóc búa nhất của ngành điện toán: năng lượng và tản nhiệt.

Trên quỹ đạo, các tấm pin mặt trời có thể thu hoạch năng lượng liên tục 24/7, không bị cản trở bởi mây hay chu kỳ ngày đêm. Quan trọng hơn, môi trường chân không với nhiệt độ cực thấp cung cấp một giải pháp làm mát tự nhiên lý tưởng cho các con chip xử lý cường độ cao. Đây là cách Tesla tối ưu hóa hiệu suất và cắt giảm chi phí vận hành khổng lồ cho các mô hình AI quy mô lớn trong dài hạn.

Phản biện: Những rào cản vật lý khắc nghiệt

Dù tham vọng của Musk rất ấn tượng, nhưng thực tế kỹ thuật vẫn là một bài toán khó giải. Việc vận hành siêu máy tính ngoài tầng khí quyển đối mặt với ba thách thức lớn:

1. Độ trễ dữ liệu (Latency): Khoảng cách từ mặt đất lên quỹ đạo tạo ra độ trễ nhất định. Với các mô hình AI cần xử lý luồng dữ liệu khổng lồ từ hàng triệu xe điện theo thời gian thực, độ trễ này có thể là rào cản chết người.
2. Bức xạ vũ trụ: Các chip bán dẫn siêu nhỏ như AI5 hay AI6 cực kỳ nhạy cảm với tia bức xạ. Nếu không có lớp bảo vệ chuyên dụng – vốn làm tăng trọng lượng và chi phí phóng – các lỗi logic hoặc hỏng hóc phần cứng sẽ xảy ra liên tục.
3. Chi phí bảo trì: Khác với các trung tâm dữ liệu tại Texas hay New York, bạn không thể cử kỹ sư lên quỹ đạo để thay một thanh RAM hay sửa một cổng kết nối bị lỗi.

Hệ sinh thái AI5-AI7: Tham vọng đối trọng với Nvidia

Sự tự tin của Tesla dựa trên sức mạnh thực tế của các dòng chip tự thân. Chip AI5 hiện đã sẵn sàng thực chiến, đạt hiệu suất ngang ngửa dòng Hopper của Nvidia và tiệm cận dòng Blackwell khi chạy song song, nhưng lại tiêu thụ ít điện năng hơn đáng kể.

Để hiện thực hóa quy trình này, Tesla đã rót 26 tỷ USD vào thỏa thuận với Samsung tại Texas để sản xuất chip AI6. Để dễ hình dung, con số 26 tỷ USD này tương đương với doanh thu một quý của những gã khổng lồ bán dẫn hàng đầu, cho thấy Tesla không còn muốn làm khách hàng mà muốn trực tiếp làm đối trọng trên thị trường chip AI.

Trong sơ đồ chiến lược của hãng, nếu AI5 tập trung vào việc đưa xe tự lái và robot Optimus đạt đến độ hoàn thiện, thì AI6 sẽ là "ngựa thồ" cho các trung tâm dữ liệu mặt đất, và AI7 sẽ chính thức trở thành trái tim của hệ thống điện toán không gian Dojo 3. Sự đồng nhất về kiến trúc giữa các đời chip cho phép Tesla linh hoạt điều phối nguồn lực, biến mình thành thực thể duy nhất sở hữu quy trình khép kín từ sản xuất chip, xây dựng siêu máy tính đến vận hành dịch vụ AI ngoài không gian.