Cái chết của Model S/X và ván bài tất tay Optimus của Elon Musk

Tesla vừa chính thức xác nhận sẽ khai tử Model S và Model X — hai dòng xe từng định nghĩa lại khái niệm xe điện hạng sang — vào quý tới. Thông tin này được Elon Musk đưa ra trong buổi báo cáo kết quả kinh doanh quý IV vừa qua, không chỉ là một thông báo ngừng sản xuất thông thường, mà là lời tuyên chiến cuối cùng của Tesla đối với ngành công nghiệp ô tô truyền thống để dồn toàn lực vào lĩnh vực robot nhân hình và trí tuệ nhân tạo.

Khi những "biểu tượng tốc độ" trở thành gánh nặng danh mục

Dù từng là niềm tự hào của Tesla với chế độ Ludicrous hay Plaid đủ sức hạ gục mọi siêu xe, Model S và Model X hiện nay chỉ còn là những cái tên đóng góp biên lợi nhuận thấp trong một bảng cân đối kế toán đang chịu áp lực lớn. Số liệu năm 2025 cho thấy doanh số Tesla sụt giảm 9%, chỉ đạt 1,64 triệu xe giao đến tay khách hàng. Trong đó, sự áp đảo tuyệt đối của Model 3 và Model Y đã biến S và X thành những di sản cồng kềnh, không còn phù hợp với quy mô sản xuất tinh gọn mà Musk theo đuổi.

Việc ngừng sản xuất dự kiến bắt đầu từ quý II/2026. Đối với cộng đồng "Tesla fanboys", đây là một cú sốc thực sự. Mất đi Model S/X đồng nghĩa với việc mất đi những cột mốc về công nghệ tự hành đời đầu và không gian nội thất tối giản đặc trưng. "Nếu bạn muốn sở hữu một phần lịch sử, hãy đặt hàng ngay bây giờ," Musk phát biểu với giọng điệu dứt khoát, khẳng định rằng Tesla không còn thời gian cho những mẫu xe sedan hay SUV hạng sang kén khách khi doanh thu năm 2025 chỉ đạt 94,8 tỷ USD, giảm 3% so với năm trước đó.

Fremont và tham vọng "đội quân" 1 triệu robot

Tesla đang thực hiện một cuộc đại tu quyết liệt tại nhà máy Fremont, California. Theo kịch bản tái cấu trúc, toàn bộ mặt bằng sản xuất Model S/X sẽ được giải phóng để lắp đặt dây chuyền cho Optimus Gen 3. Đây là phiên bản robot nhân hình đầu tiên được tối ưu hóa hoàn toàn cho việc sản xuất hàng loạt, với các cơ cấu chấp hành (actuators) thế hệ mới và chip AI xử lý tại biên (edge computing) có hiệu suất gấp đôi thế hệ cũ.

Mục tiêu sản lượng 1 triệu đơn vị Optimus mỗi năm tại Fremont bị nhiều chuyên gia phân tích coi là "viễn tưởng" về mặt không gian vật lý và logistics. Tuy nhiên, Musk đang đặt cược vào việc Optimus Gen 3 sẽ thay thế con người ở các khâu lắp đặt phức tạp nhất. Theo lộ trình, những robot đầu tiên sẽ bắt đầu rời dây chuyền vào cuối năm 2026 và thương mại hóa vào năm 2027. Tại Davos vừa qua, Musk không ngần ngại khẳng định robot giá rẻ sẽ là chìa khóa giải quyết cuộc khủng hoảng lao động toàn cầu, dù thực tế mảng này hiện vẫn chưa đem về một đồng doanh thu thực tế nào cho Tesla.

Canh bạc Robotaxi và sự hoài nghi từ Wall Street

Việc rũ bỏ Model S/X cũng nhằm mục đích dồn tài nguyên cho hệ sinh thái tự hành. Dịch vụ Robotaxi dự kiến triển khai tại Houston và Miami trong nửa đầu năm 2026 là quân bài chiến lược để cứu vãn giá cổ phiếu. Musk đang gây áp lực buộc các nhà đầu tư phải nhìn nhận Tesla như một công ty phần mềm và robot thay vì một hãng xe điện đang bị các đối thủ Trung Quốc bám đuổi quyết liệt.

Tuy nhiên, sự tập trung của Musk đang là dấu hỏi lớn khi SpaceX chuẩn bị IPO vào tháng 6 tới. Trong khi Musk tiến gần đến danh hiệu tỷ phú nghìn tỷ đô đầu tiên, thì các cơ quan quản lý châu Âu vẫn đang trì hoãn việc cấp phép cho phần mềm tự lái hoàn toàn (FSD) — thứ cốt lõi để Optimus và Robotaxi có thể vận hành.

Các nhà phân tích tại Goldman Sachs và những quỹ đầu tư từng ủng hộ Tesla nhiệt thành nhất cũng bắt đầu bày tỏ sự thận trọng. Việc từ bỏ những dòng xe cốt lõi để theo đuổi một giấc mơ robot chưa được kiểm chứng là một bước đi cực đoan. Thị trường không cần những lời hứa về một "tương lai không nghèo đói", họ cần thấy lợi nhuận từ những cánh tay robot tại Fremont. Nếu Optimus không thể rời xưởng đúng hạn vào cuối năm 2026, Tesla có nguy cơ rơi vào một khoảng trống tăng trưởng chưa từng có trong lịch sử công ty.