Cái chết báo trước của Setapp Mobile: Khi Apple dùng "luật rừng" tài chính bóp nghẹt DMA

Chỉ còn đúng một tháng trước khi cánh cửa tự do trên iOS tại châu Âu chính thức khép lại. Ngày 16 tháng 2 năm 2026, Setapp Mobile sẽ ngừng hoạt động. Thông báo từ MacPaw không đơn thuần là một quyết định kinh doanh; đó là lời thừa nhận cay đắng rằng: Trong hệ sinh thái của Apple, luật pháp của Liên minh Châu Âu (EU) vẫn phải cúi đầu trước các bảng tính của Cupertino.

Ra mắt rầm rộ vào tháng 9 năm 2024 như một biểu tượng của sự thay đổi, Setapp Mobile hứa hẹn phá vỡ xiềng xích của App Store. Nhưng thực tế sau chưa đầy hai năm, nền tảng này đã bị vắt kiệt bởi những quy định tài chính được thiết kế tinh vi để triệt tiêu mọi đối thủ cạnh tranh.

"Thuốc độc" Core Technology Fee và cái bẫy toán học của Apple

Thất bại của Setapp không nằm ở chất lượng ứng dụng hay nhu cầu người dùng. Nó nằm ở con số 0,50 Euro. Đây là mức Phí Công nghệ Cốt lõi (Core Technology Fee - CTF) mà Apple thu trên mỗi lượt cài đặt đầu tiên hàng năm.

Đối với một mô hình "bundle" (gói ứng dụng) như Setapp, CTF là một bản án tử hình. Hãy nhìn vào phép tính đơn giản: Một người dùng trả phí thuê bao cho Setapp để tiếp cận 50 ứng dụng khác nhau. Mỗi khi người dùng này cài đặt một ứng dụng mới từ gói đó, Setapp hoặc nhà phát triển phải gánh khoản phí 0,50 Euro cho Apple.

Rủi ro lớn nhất nằm ở chỗ Apple thu tiền ngay khi người dùng nhấn nút "Download", bất kể họ có trả tiền thuê bao hay không, hoặc họ có xóa ứng dụng ngay sau đó hay không. Với một kho ứng dụng trung gian, chi phí vận hành sẽ tăng phi mã theo tỷ lệ thuận với số lượng ứng dụng mà họ cung cấp. Apple đã biến mô hình kinh doanh dựa trên sự đa dạng trở thành một gánh nặng tài chính không thể chi trả. Setapp càng thành công trong việc thu hút người dùng tải nhiều ứng dụng, họ càng nhanh chóng phá sản.

Một hệ sinh thái kiệt quệ: Không chỉ là câu chuyện của MacPaw

Sự rút lui của Setapp Mobile là minh chứng cho thấy Apple đã thành công trong việc vô hiệu hóa Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA). Không riêng gì MacPaw, các "ông lớn" khác như Epic Games hay AltStore cũng đang chật vật trong một trận chiến không cân sức. Apple không cần cấm đoán các cửa hàng bên thứ ba một cách trực diện; họ chỉ cần tạo ra một rào cản kinh tế đủ cao để không ai có thể bước qua mà còn nguyên vẹn.

Hệ lụy này đổ ập xuống đầu người dùng và các nhà phát triển nhỏ lẻ. Sau ngày 16/2/2026, những người đang tin dùng Setapp sẽ phải đối mặt với một quy trình chuyển đổi dữ liệu phức tạp. Để tiếp tục sử dụng những công cụ quen thuộc, họ buộc phải quay lại App Store, chấp nhận mua lẻ từng ứng dụng với mức giá tổng cộng chắc chắn cao hơn nhiều lần gói thuê bao của Setapp.

Các nhà phát triển indie một lần nữa mất đi "ốc đảo" của mình. Họ bị đẩy trở lại App Store – nơi Apple vừa là người cầm cân nảy mực, vừa là đối thủ cạnh tranh trực tiếp, vừa là người thu thuế với mức hoa hồng cắt cổ.

Tương lai mù mịt của "Thị trường tự do" trên iOS

MacPaw tuyên bố phiên bản Setapp trên macOS vẫn an toàn, đơn giản vì trên máy tính, Apple chưa thể áp đặt những quy định cực đoan như trên iPhone. Tuy nhiên, sự sụp đổ của phiên bản Mobile đã gửi đi một thông điệp lạnh lùng: Trên lòng bàn tay của bạn, Apple là luật lệ.

Việc Setapp thông báo đóng cửa trước một tháng (giữa tháng 1/2026) cho thấy họ đã cạn kiệt nguồn lực để duy trì sự hiện diện trên iOS. Khoảng thời gian 30 ngày tới là nỗ lực cuối cùng để bảo vệ quyền lợi dữ liệu cho khách hàng trước khi "bức màn sắt" của Apple chính thức buông xuống.

Thất bại của Setapp Mobile phản ánh sự bất lực tạm thời của các cơ quan quản lý EU. DMA có thể mở ra cánh cửa về mặt pháp lý, nhưng Apple đã dùng quyền lực tài chính để xây dựng một bức tường mới ngay sau cánh cửa đó. Nếu các nhà chức trách không can thiệp vào bản chất của phí CTF, thị trường ứng dụng trên iPhone sẽ mãi là một nền quân chủ chuyên chế, nơi sự đổi mới chỉ được phép tồn tại nếu nó không chạm đến túi tiền của Apple.