Ngày 29 tháng 7 năm 2025, Nhật Bản đã chính thức công bố các hướng dẫn cuối cùng cho luật chống độc quyền liên quan đến các cửa hàng ứng dụng, một động thái được kỳ vọng sẽ định hình lại đáng kể cục diện thị trường kỹ thuật số tại quốc gia này. Quyết định này, theo thông tin từ Nikkei Asia, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực toàn cầu nhằm kiềm chế quyền lực của các gã khổng lồ công nghệ, đặc biệt là những công ty vận hành các nền tảng phân phối ứng dụng di động chủ chốt.
Bối cảnh và Ý nghĩa của Hướng dẫn Mới
Việc ban hành hướng dẫn cuối cùng này không phải là một sự kiện đột ngột. Nó là kết quả của một quá trình dài mà các nhà quản lý Nhật Bản đã theo đuổi, nhằm đảm bảo một sân chơi công bằng hơn cho các nhà phát triển ứng dụng và người tiêu dùng. Trong nhiều năm, các cửa hàng ứng dụng lớn, như App Store của Apple hay Google Play của Google, đã bị chỉ trích vì kiểm soát chặt chẽ quy trình phân phối ứng dụng, bao gồm cả việc thu phí hoa hồng cao và hạn chế các tùy chọn thanh toán của bên thứ ba. Liệu đây có phải là khởi đầu cho một kỷ nguyên mới của sự cạnh tranh lành mạnh?
Các hướng dẫn mới nhất của Nhật Bản tập trung vào việc phá vỡ những rào cản này. Về cơ bản, chúng yêu cầu các nhà điều hành cửa hàng ứng dụng phải cho phép các nhà phát triển sử dụng hệ thống thanh toán của riêng họ, thay vì bị buộc phải sử dụng hệ thống của nền tảng với mức phí hoa hồng thường là 15-30%. Điều này có thể giúp giảm đáng kể chi phí cho các nhà phát triển, từ đó khuyến khích đổi mới và có khả năng dẫn đến giá cả cạnh tranh hơn cho người dùng cuối. Hơn nữa, các quy định cũng có thể yêu cầu các nền tảng phải mở cửa cho các cửa hàng ứng dụng của bên thứ ba, một thay đổi mang tính cách mạng nếu được thực thi triệt để.
Tác động đến các Nền tảng Lớn và Nhà Phát triển
Đối với các công ty như Apple, việc tuân thủ các hướng dẫn này chắc chắn sẽ đặt ra nhiều thách thức. Apple từ lâu đã duy trì lập trường cứng rắn về việc kiểm soát App Store, viện dẫn lý do bảo mật và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Họ lập luận rằng việc cho phép các hệ thống thanh toán bên ngoài hoặc các cửa hàng ứng dụng khác có thể làm suy yếu tính toàn vẹn của hệ sinh thái, tiềm ẩn rủi ro về phần mềm độc hại và gian lận. Tuy nhiên, các nhà quản lý Nhật Bản dường như đã cân nhắc những lo ngại này và vẫn quyết định tiến lên.
Mặt khác, đối với các nhà phát triển ứng dụng nhỏ hơn và các startup, đây là một tin cực kỳ tích cực. Việc giảm bớt gánh nặng chi phí hoa hồng sẽ giải phóng nguồn lực đáng kể, cho phép họ đầu tư nhiều hơn vào nghiên cứu, phát triển sản phẩm và tiếp thị. Điều này có thể thúc đẩy sự đa dạng hóa của thị trường ứng dụng, mang lại nhiều lựa chọn hơn cho người dùng và tạo ra một môi trường cạnh tranh sôi động hơn. Hãy nghĩ mà xem, một nhà phát triển nhỏ có thể tiết kiệm hàng triệu yên mỗi năm, số tiền đó có thể làm được những gì?
Xu hướng Chống Độc quyền Toàn cầu
Động thái của Nhật Bản không phải là cá biệt. Trên thực tế, nó là một phần của xu hướng toàn cầu đang ngày càng mạnh mẽ nhằm kiểm soát quyền lực của các công ty công nghệ lớn. Liên minh Châu Âu đã đi tiên phong với Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), trong đó có các điều khoản tương tự nhằm mở cửa các "người gác cổng" kỹ thuật số. Hàn Quốc cũng đã ban hành luật yêu cầu các nhà điều hành cửa hàng ứng dụng cho phép các tùy chọn thanh toán thay thế.
Sự đồng bộ trong cách tiếp cận của các quốc gia lớn cho thấy một sự đồng thuận ngày càng tăng về việc cần phải điều chỉnh thị trường kỹ thuật số. Các chính phủ đang nhận ra rằng việc để một vài công ty kiểm soát hoàn toàn các kênh phân phối chính có thể kìm hãm sự đổi mới và gây hại cho người tiêu dùng. Đây là một cuộc chiến dai dẳng, nhưng các nhà quản lý đang dần giành được thế thượng phong.
Những Thách thức và Triển vọng Tương lai
Mặc dù các hướng dẫn đã được công bố, việc thực thi chúng sẽ là một quá trình phức tạp và đầy thử thách. Các công ty công nghệ lớn có nguồn lực pháp lý khổng lồ và chắc chắn sẽ tìm cách thích nghi hoặc thậm chí thách thức các quy định mới. Apple đã bày tỏ lo ngại về việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và an toàn, và có lẽ họ sẽ tiếp tục nhấn mạnh những điểm này trong quá trình triển khai.
Tuy nhiên, với quyết tâm mạnh mẽ hơn được thể hiện lần này (khác với cuộc điều tra App Store năm 2021 đã kết thúc mà không có hành động cụ thể), Nhật Bản dường như đã sẵn sàng để thực thi các quy định này một cách nghiêm túc. Tác động dài hạn của những hướng dẫn này có thể vượt ra ngoài biên giới Nhật Bản, tạo tiền lệ và khuyến khích các quốc gia khác tiếp tục thắt chặt các quy định chống độc quyền đối với các nền tảng kỹ thuật số. Chúng ta có thể mong đợi một thị trường ứng dụng đa dạng và cạnh tranh hơn trong tương lai gần, phải không?