Cái kết đắng cho kỳ lân 11 tỷ USD: MicroVision "nhặt" lại đống đổ nát của Luminar với giá rẻ mạt

Luminar Technologies — biểu tượng một thời từng hứa hẹn định nghĩa lại tương lai của xe tự động — hiện chỉ còn là những mảnh vụn đang bị "xẻ thịt" trên bàn cân phá sản. MicroVision vừa chính thức chốt mức giá 33 triệu USD để thâu tóm toàn bộ mảng kinh doanh cốt lõi của đối thủ, đặt dấu chấm hết cho một trong những bong bóng công nghệ lớn nhất ngành ô tô những năm qua.

Mức giá này tuy cao hơn con số 22 triệu USD mà Quantum Computing Inc. (QCi) đưa ra trước đó, nhưng thực chất chỉ là "tiền lẻ" nếu so với quy mô của một doanh nghiệp từng được tung hô lên tận mây xanh. Theo thỏa thuận, MicroVision sẽ nắm quyền sở hữu toàn bộ kho tài sản trí tuệ (IP) đồ sộ, lượng hàng tồn kho của hai dòng cảm biến Iris và Halo, cùng các hợp đồng thương mại còn sót lại. Đáng chú ý, MicroVision cũng sẽ "nhặt" luôn đội ngũ kỹ sư và nhân sự vận hành nòng cốt — những người vốn dĩ đã sống trong bất an suốt nhiều tháng qua khi công ty mẹ chìm trong nợ nần.

Cú rơi tự do từ đỉnh cao 11 tỷ USD xuống mức giá của một căn biệt thự hạng sang

Nhìn vào con số 33 triệu USD, ít ai ngờ rằng chỉ mới 5 năm trước, vào thời điểm hoàng kim 2021, Luminar từng được định giá tới 11 tỷ USD. Sự sụp đổ này không khác gì một cú rơi tự do từ đỉnh cao chói lọi xuống vực thẳm. Niềm tin đặt vào các hợp đồng "khủng" với Volvo hay Mercedes-Benz đã tan thành mây khói khi thực tế phũ phàng ập đến: các hãng xe không còn mặn mà với những bộ cảm biến lidar đắt đỏ và cồng kềnh.

Việc Volvo tuyên bố hủy bỏ kế hoạch trang bị hơn 1 triệu cảm biến vào năm 2025, cùng sự quay lưng từ Polestar, đã trực tiếp rút cạn dòng oxy cuối cùng của Luminar. Tuy nhiên, câu hỏi lớn hơn được đặt ra là: Tại sao MicroVision lại dám bỏ ra 33 triệu USD để ôm lấy "gánh nặng" này? Bản thân MicroVision cũng chẳng hề khá khẩm gì khi liên tục báo lỗ và giá cổ phiếu lẹt đẹt ở mức "trà đá". Nhiều chuyên gia nhận định đây không hẳn là một bước đi thiên tài, mà giống như hành động tuyệt vọng của những kẻ cùng khổ đang cố gắng hợp nhất để tồn tại. MicroVision đang đánh cược rằng bằng cách thâu tóm IP của Luminar, họ có thể độc chiếm những bằng sáng chế quan trọng và hy vọng tìm thấy một lối thoát trong lĩnh vực quốc phòng hoặc công nghiệp, thay vì chỉ bám víu vào giấc mơ xe hơi tự lái đang dần nguội lạnh.

Drama Austin Russell và những góc tối đạo đức

Trong khi các kỹ sư của Luminar đang loay hoay với tương lai bấp bênh, thì tâm điểm của sự cay nghiệt lại đổ dồn về Austin Russell — người từng được mệnh danh là "tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới". Hình ảnh một CEO trẻ tuổi tài năng, sống trong những căn biệt thự xa hoa bậc nhất, giờ đây bị thay thế bằng những cuộc điều tra pháp lý đầy tai tiếng.

Vai trò của Russell trong thương vụ này hiện vẫn là một ẩn số lớn. Dù trước đó ông từng nỗ lực mua lại tài sản thông qua Russell AI Labs, nhưng hiện tại ông đang phải đối mặt với các thủ tục pháp lý liên quan đến dữ liệu trong điện thoại cá nhân. Phía tòa án đang làm rõ các vấn đề đạo đức dẫn đến việc ông phải rời bỏ chiếc ghế quyền lực vào tháng 5/2025. Sự tương phản giữa lối sống thượng lưu của Russell và cảnh điêu tàn của công ty là một minh chứng cay đắng cho sự hào nhoáng giả tạo của các "kỳ lân" công nghệ dựa trên kỳ vọng quá mức.

Cục diện mới của ngành Lidar: Hợp nhất hay là chết?

Thương vụ này đang chờ sự phê duyệt cuối cùng từ thẩm phán tòa án phá sản tại Quận phía Nam Texas trong phiên điều trần chiều thứ Ba (giờ địa phương). Dù kết quả thế nào, cục diện ngành lidar đã hoàn toàn thay đổi. Giai đoạn của những lời hứa hẹn viển vông đã qua, nhường chỗ cho thực tế khốc liệt của việc tối ưu hóa chi phí và hiệu quả sản xuất.

Việc MicroVision thâu tóm Luminar có thể giúp họ loại bỏ được một đối thủ trực tiếp, nhưng thách thức phía trước vẫn cực kỳ lớn. Các hãng xe điện (EV), vốn là khách hàng mục tiêu của lidar, hiện đang chuyển hướng sang các giải pháp camera giá rẻ (như cách Tesla đang làm) hoặc tự phát triển công nghệ riêng. Nếu không thể thương mại hóa nhanh chóng các dòng Iris và Halo sang những thị trường ngách như robot hay an ninh, MicroVision rất có thể sẽ là cái tên tiếp theo xuất hiện trong danh sách thanh lý tài sản của tòa án trong tương lai không xa.