Microsoft đưa thanh Top Bar lên Windows 11: Bước đi học hỏi từ GNOME hay bản sao của macOS?

Microsoft đang âm thầm phát triển một giao diện thanh menu phía trên màn hình (top menu bar) dành cho Windows 11 thông qua bộ công cụ PowerToys. Thay vì tích hợp thẳng vào Windows Update, việc thử nghiệm trên PowerToys cho thấy gã khổng lồ phần mềm muốn thăm dò phản ứng của nhóm người dùng chuyên nghiệp (power users) trước khi thay đổi thói quen sử dụng đã tồn tại hàng thập kỷ trên Windows.

Giải mã thanh Menu Bar: Sự pha trộn giữa GNOME và Global Menu

Cấu trúc thanh menu mới mà Microsoft đang thử nghiệm mang nhiều nét tương đồng với môi trường giao diện GNOME trên các bản phân phối Linux như Ubuntu hay Fedora, thay vì chỉ là bản sao của macOS. Theo các tài liệu thiết kế và thảo luận trên GitHub của dự án PowerToys (đặc biệt là các Pull Request liên quan đến việc mở rộng module "Workspaces"), thanh menu này được chia thành các khu vực chức năng riêng biệt.

Phía bên trái thường dành cho các phím tắt truy cập nhanh hoặc menu ứng dụng, trong khi khu vực trung tâm hiển thị thông tin hệ thống. Điểm gây tranh cãi nhất là liệu Microsoft có thực hiện cơ chế "Global Menu" – đưa toàn bộ thanh lệnh File, Edit, View của ứng dụng lên top bar như Apple làm hay không. Hiện tại, Windows vẫn ưu tiên tính nhất quán của từng cửa sổ riêng lẻ, do đó, sự xuất hiện của một thanh menu phía trên có thể gây ra xung đột về mặt thị giác khi người dùng phải quan sát cả hai thanh điều hướng cùng lúc.

Tại sao lại là PowerToys và mã nguồn mở?

Việc phát triển tính năng này không nằm trong các bản Build Insider bí mật mà được công khai thông qua kho lưu trữ mã nguồn của PowerToys trên GitHub. Điều này cho phép giới thạo tin soi kỹ các file cấu hình và các bản mock-up giao diện. Việc sử dụng PowerToys làm "bệ phóng" giúp Microsoft tránh được làn sóng chỉ trích từ người dùng phổ thông nếu giao diện này quá phức tạp, đồng thời tận dụng được sự đóng góp từ cộng đồng để tinh chỉnh mã nguồn.

Thực tế, các công cụ như "FancyZones" hay "PowerToys Run" đã chứng minh hiệu quả trong việc quản lý không gian làm việc. Thanh top bar mới được kỳ vọng sẽ giảm tải cho Taskbar vốn đang quá tải bởi Copilot, Widgets và các biểu tượng ứng dụng ghim sẵn. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ kỹ thuật, việc chèn thêm một lớp UI (User Interface) phía trên màn hình có thể gây lỗi hiển thị cho các ứng dụng chạy ở chế độ toàn màn hình (Full screen) hoặc các trò chơi chưa được tối ưu hóa cho Windows 11.

Góc nhìn phản biện: Tiện ích hay chỉ làm rối thêm giao diện?

Dù được quảng bá là tối ưu hóa diện tích, việc thêm một thanh menu bar phía trên đặt ra dấu hỏi lớn về tính thực dụng. Trên các màn hình tỉ lệ 16:9 hoặc 21:9, không gian dọc vốn đã quý hiếm. Việc "kẹp" cửa sổ ứng dụng giữa thanh Taskbar dưới và Menu Bar trên sẽ làm thu hẹp đáng kể không gian hiển thị nội dung chính.

Hơn nữa, tính nhất quán của Windows 11 đang là một mớ hỗn độn giữa ngôn ngữ thiết kế Fluent Design mới và các menu chuột phải cũ kỹ từ thời Windows 7. Việc vay mượn trải nghiệm từ Linux mà không có một giải pháp đồng bộ cho toàn bộ hệ thống ứng dụng bên thứ ba (như Adobe hay Chrome) có thể biến Windows thành một hệ điều hành "chắp vá" về mặt UI/UX.

Kỳ vọng và cách trải nghiệm sớm

Tính năng thanh menu bar này dự kiến sẽ xuất hiện dưới dạng một module tùy chọn trong các bản cập nhật PowerToys phiên bản v0.90 hoặc v1.0 sắp tới. Thay vì chờ đợi một bản cập nhật lớn từ Windows Update (vốn thường chậm trễ và tiềm ẩn rủi ro ổn định), người dùng có thể theo dõi trực tiếp các bản phát hành "Experimental" trên GitHub của Microsoft.

Nếu bạn là người yêu thích sự gọn gàng của GNOME hoặc sự tiện dụng của macOS, đây là một tính năng đáng để thử nghiệm. Tuy nhiên, với đa số người dùng văn phòng, việc làm quen lại với cách điều hướng hai thanh bar có lẽ sẽ là một trở ngại lớn hơn là một lợi ích thực tế về năng suất.