Microsoft vừa xác nhận một thỏa thuận điện toán đám mây trị giá 750 triệu USD với Perplexity, một động thái cho thấy sự thực dụng đến mức tàn nhẫn của gã khổng lồ phần mềm. Hợp đồng có thời hạn 3 năm này không chỉ đơn thuần là việc bán tài nguyên lưu trữ; nó cho phép Perplexity khai thác hạ tầng Azure thông qua chương trình Foundry để vận hành những mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) quyền lực nhất hành tinh. Thương vụ này phơi bày một thực tế mới trong thung lũng Silicon: Microsoft sẵn sàng nuôi dưỡng kẻ đang đe dọa trực tiếp đến "nồi cơm" Bing Search, miễn là dòng tiền đổ về Azure không bị gián đoạn.

Azure Foundry: Tấm vé thoát ly khỏi sự lệ thuộc vào OpenAI

Giá trị then chốt của bản hợp đồng này nằm ở khả năng tiếp cận các mô hình "biên giới" (frontier models) thông qua Azure Foundry. Đây là một bước ngoặt kỹ thuật quan trọng đối với Perplexity. Thay vì bị trói buộc vào hệ sinh thái của OpenAI — đối tác chiến lược nhưng cũng là đối thủ cạnh tranh — startup này giờ đây có thể chạy linh hoạt các mô hình từ Anthropic, xAI và thậm chí là các phiên bản tùy chỉnh của OpenAI ngay trên nền tảng của Microsoft.

Việc "mở kho" hạ tầng cho một công ty được Nvidia hậu thuẫn như Perplexity cho thấy Microsoft đang ưu tiên biến Azure thành hệ điều hành của nền kinh tế AI hơn là bảo vệ thị phần tìm kiếm vốn đang yếu thế của Bing. Với Perplexity, việc tiếp cận đa dạng các mô hình đỉnh cao là yếu tố sống còn để duy trì tốc độ phản hồi và độ chính xác của một "cỗ máy trả lời" thay vì một công cụ tìm kiếm truyền thống. Azure Foundry vô tình trở thành công cụ giúp Perplexity thực hiện cuộc "đào tẩu" chiến lược, giảm bớt sự phụ thuộc độc quyền vào bất kỳ một nhà phát triển mô hình nào.

Chiến lược đa đám mây và áp lực dòng tiền "khủng khiếp"

Thương vụ diễn ra trong bối cảnh Perplexity vẫn đang kẹt trong những xung đột pháp lý gay gắt với Amazon từ năm 2025 liên quan đến tính năng mua sắm tự động (agentic shopping). Dù Amazon Web Services (AWS) vẫn được giữ vai trò là nhà cung cấp ưu tiên, việc Perplexity chấp nhận rót thêm 750 triệu USD cho Microsoft cho thấy một tính toán phòng vệ rõ rệt. Việc phân bổ hạ tầng trên cả AWS và Azure giúp startup này tránh được kịch bản bị "rút phích cắm" nếu các tranh chấp pháp lý với Amazon leo thang, đồng thời tận dụng được các tính năng độc quyền và sự ổn định dịch vụ từ các thỏa thuận giữa nhà cung cấp đám mây với các bên phát triển mô hình.

Tuy nhiên, nhìn từ góc độ tài chính, con số 250 triệu USD mỗi năm chỉ riêng cho chi phí hạ tầng là một áp lực dòng tiền (burn rate) cực lớn đối với một startup. Ngay cả khi được định giá cao, việc duy trì song song hai "vòi rồng" ngốn ngân sách là AWS và Azure đặt ra dấu hỏi lớn về tính bền vững của mô hình kinh doanh. Perplexity đang đánh cược tất tay: họ cần hạ tầng mạnh nhất để lật đổ Google, nhưng chính chi phí để duy trì hạ tầng đó có thể bóp nghẹt họ trước khi kịp chạm đến vinh quang.

Khi Microsoft trở thành "nhà buôn vũ khí" cho cả hai chiến tuyến

Sự kiện này khẳng định Microsoft đã hoàn tất việc chuyển đổi mô hình kinh doanh: từ một công ty phần mềm thành một thực thể cung cấp hạ tầng thiết yếu cho mọi cuộc đua AI. Việc đưa Perplexity vào danh sách khách hàng giúp Microsoft củng cố kho hợp đồng tương lai (RPO) đã chạm ngưỡng 625 tỷ USD tính đến đầu năm 2026.

Nhìn rộng hơn, chiến lược "bán vũ khí cho cả hai bên" của Microsoft — vừa hỗ trợ OpenAI, vừa tiếp tay cho đối thủ của họ là Perplexity — khó có thể kéo dài mà không thu hút sự chú ý của các cơ quan chống độc quyền. Khi một thực thể kiểm soát toàn bộ hạ tầng mà các đối thủ cạnh tranh buộc phải thuê lại để tồn tại, ranh giới giữa hỗ trợ công nghệ và thâu tóm thị trường trở nên cực kỳ mong manh. Nếu Perplexity thực sự bứt phá nhờ "long mạch" Azure, Microsoft sẽ đứng trước một tình thế tiến thoái lưỡng nan: hưởng lợi từ doanh thu đám mây hay đối mặt với việc Bing Search bị xóa sổ bởi chính khách hàng của mình. Một kịch bản can thiệp từ các nhà quản lý để ngăn chặn sự độc quyền hạ tầng này gần như là điều tất yếu trong tương lai gần.