"Tất tay" 135 tỷ USD: Mark Zuckerberg muốn AI thay bạn đi chợ từ A đến Z

Hãy tưởng tượng một buổi sáng cuối tuần năm 2026, bạn cần chuẩn bị một bữa tiệc tối nhưng lại chẳng có thời gian để lướt qua hàng chục trang web điện tử. Bạn chỉ cần nói với trợ lý ảo trên Instagram: "Tìm cho tôi một bộ dao làm bếp chuyên nghiệp, giá dưới 150 USD, được đánh giá 5 sao và phải giao trước 4 giờ chiều nay". Trong vài giây, AI không chỉ đưa ra lựa chọn tốt nhất mà còn tự động áp mã giảm giá, tính toán phí giao hàng và chỉ chờ bạn chạm tay vào nút xác nhận thanh toán.

Đó không còn là kịch bản phim viễn tưởng. Mark Zuckerberg vừa chính thức biến nó thành mục tiêu sống còn của Meta trong năm 2026. Trong báo cáo tài chính mới nhất, CEO của Meta đã hé lộ một lộ trình đầy tham vọng, nơi "Agentic Commerce" (Thương mại dựa trên tác nhân thông minh) sẽ thay thế hoàn toàn những cú nhấp chuột thủ công. Để hiện thực hóa điều này, Meta dự kiến đổ vào hạ tầng AI một con số không tưởng: từ 115 đến 135 tỷ USD chỉ riêng trong năm nay. Để dễ hình dung, số tiền này còn lớn hơn cả GDP của nhiều quốc gia và gấp đôi chi phí xây dựng toàn bộ mạng lưới đường sắt cao tốc ở một số nước phát triển.

Từ "nghiện lướt" sang "nghiện nhờ": AI sẽ làm hết mọi việc nặng

Zuckerberg tuyên bố năm 2025 vừa qua chỉ là bước chạy đà để tái cấu trúc nền tảng. Bước sang 2026, Meta muốn xóa nhòa ranh giới giữa việc xem quảng cáo và mua sắm thực tế. Các AI Agent sẽ đóng vai trò như những "người quản gia" tận tụy. Thay vì người dùng phải tự tìm kiếm qua thanh công cụ, các tác nhân AI sẽ tự động "lục lọi" danh mục sản phẩm của hàng triệu đối tác, đối chiếu với sở thích cá nhân và lịch sử trò chuyện của bạn để đưa ra đề xuất chính xác nhất.

Cái bắt tay với Manus – đơn vị phát triển tác nhân đa năng mà Meta thâu tóm vào tháng 12 năm ngoái – chính là quân bài chiến lược cho tham vọng này. Công nghệ của Manus giúp AI không chỉ dừng lại ở việc tán gẫu. Thay vì bạn phải lướt 10 trang web để tìm một chiếc áo khoác xanh size L giá dưới 100 USD, AI Agent sẽ tự lọc sản phẩm, so sánh các ưu đãi và gửi yêu cầu xác nhận giao dịch thông qua Stripe hay Uber. Mọi rắc rối về việc điền form hay nhập địa chỉ sẽ biến mất, biến Meta thành một "đầu cuối" giao dịch khép kín.

Góc nhìn phản biện: Liệu có là "hố đen" tiền bạc như Metaverse?

Dù viễn cảnh rất tươi sáng, nhưng giới đầu tư tại Wall Street không khỏi lo ngại. Con số 135 tỷ USD là một canh bạc cực kỳ mạo hiểm. Nhiều người vẫn chưa quên "vết xe đổ" mang tên Metaverse – nơi Meta từng đốt hàng chục tỷ USD nhưng kết quả thu về lại là những nền tảng vắng bóng người dùng. Câu hỏi đặt ra là: Liệu Agentic Commerce có thực sự mang lại lợi nhuận ngay lập tức, hay nó sẽ trở thành một "Metaverse thứ hai", tiêu tốn tiền bạc mà không biết khi nào mới hái ra tiền?

Bên cạnh đó, vấn đề quyền riêng tư lại một lần nữa bị đặt lên bàn cân. Khi bạn để AI thay mình thanh toán và đưa ra quyết định mua sắm, Meta sẽ nắm giữ một lượng dữ liệu cá nhân khổng lồ và nhạy cảm hơn bao giờ hết. Liệu người dùng có sẵn sàng giao "chìa khóa" ví tiền của mình cho một thuật toán thường xuyên dính vào các vụ lùm xùm dữ liệu trong quá khứ?

Cuộc đua của những gã khổng lồ

Nhìn sang các đối thủ, Meta không hề đơn độc trong cuộc đua "đốt tiền" này. Google đã nhanh chóng tung ra Giao thức Thương mại Toàn cầu và Gemini Enterprise, cho phép AI lập kế hoạch hành động thay cho người dùng trên quy mô lớn. Trong khi đó, OpenAI cũng không đứng ngoài cuộc khi bắt tay với Stripe để xây dựng một giao thức mua sắm mã nguồn mở, trực tiếp thách thức vị thế của cả Google lẫn Meta.

Tại sao họ lại chấp nhận rủi ro lớn đến vậy? Theo McKinsey, thị trường bán lẻ hỗ trợ bởi AI có thể chạm mốc 3 đến 5 nghìn tỷ USD vào năm 2030. Trong cuộc chiến này, ai nắm được "tác nhân mua sắm" của người dùng, kẻ đó sẽ nắm quyền kiểm soát dòng tiền của cả thế giới. Với việc tích hợp sâu các mô hình AI mới trong năm 2026, Meta đang nỗ lực chuyển mình từ một mạng xã hội hiển thị quảng cáo thành một siêu ứng dụng thương mại, nơi việc mua một món hàng cũng dễ dàng như cách bạn gửi một tin nhắn.