Các nhà phát triển đang chứng kiến những cải tiến đáng kể trong hiệu suất xử lý JSON, một yếu tố gián tiếp nhưng quan trọng ảnh hưởng đến các định dạng cấu hình mở rộng như JSONC. Trong bối cảnh các bản cập nhật phần mềm quan trọng như Node.js 25 và Java 25 ra mắt vào tháng 10 năm 2025, cuộc tranh luận về việc liệu JSONC có "tốt hơn" JSON truyền thống hay không đang được nhìn nhận dưới một góc độ mới, tập trung vào trải nghiệm người dùng và hiệu quả trong môi trường phát triển.
JSONC: Một "Giải Pháp" Không Chuẩn Cho Vấn Đề Từ Lâu
JSONC (JSON with Comments) không phải là một định dạng mới. Nó đã xuất hiện từ khoảng năm 2018, chủ yếu được Microsoft đưa vào phổ biến thông qua Visual Studio Code (VS Code) như một cách để giải quyết hạn chế lớn nhất của JSON tiêu chuẩn: thiếu khả năng thêm bình luận. Tiêu chuẩn JSON (ECMA-404, phiên bản 2017) nghiêm cấm bình luận, điều này khiến các tệp cấu hình trở nên khó đọc và khó hiểu, đặc biệt với những cấu hình phức tạp. JSONC cho phép sử dụng bình luận kiểu C (// và /* */) cùng với dấu phẩy cuối (trailing commas), giúp các tệp cấu hình trở nên thân thiện hơn rất nhiều với con người.
Tuy nhiên, đây không phải là một tiêu chuẩn chính thức, điều này luôn là điểm gây tranh cãi. ECMA International, cơ quan duy trì tiêu chuẩn JSON, vẫn giữ vững quan điểm rằng JSON chỉ dành cho trao đổi dữ liệu và không nên có bình luận để duy trì sự đơn giản và dễ phân tích. Sự không chuẩn hóa này đòi hỏi các công cụ phải có bộ phân tích tùy chỉnh để loại bỏ bình luận trước khi xử lý tệp JSONC thành JSON hợp lệ, điều này có thể gây ra một chút độ trễ hoặc sự phức tạp trong quy trình làm việc.
Tối Ưu Hóa Hiệu Suất JSON: Lợi Ích Không Ngờ Cho JSONC
Tháng 10 năm 2025 chứng kiến những bước tiến đáng kể trong hiệu suất xử lý JSON. Điển hình là Node.js 25, với bản nâng cấp lên V8 engine 14.1, đã mang lại "những cải tiến lớn về hiệu suất của JSON.stringify". Các tối ưu hóa JIT (Just-In-Time) mới này có thể giúp quá trình xử lý JSON nhanh hơn tới 30%, theo các chuẩn đánh giá của V8. Tương tự, Java 25 (JDK 25) cũng có những cải tiến đáng kể trong việc xử lý JSON, đặc biệt là thông qua các thư viện phổ biến như Jackson.
Vậy, điều này có ý nghĩa gì đối với JSONC? Mặc dù JSONC vẫn cần một bước tiền xử lý để loại bỏ bình luận, việc tăng tốc độ phân tích và tuần tự hóa JSON cơ bản sẽ giảm thiểu đáng kể chi phí hiệu suất của bước tiền xử lý đó. Theo các phân tích gần đây, trong một số môi trường, độ trễ do JSONC chỉ còn dưới 2% so với JSON thuần, giảm từ 5-10% trước đây. Điều này khiến JSONC trở thành một lựa chọn khả thi hơn cho các tệp cấu hình lớn, nơi khả năng đọc và khả năng chú thích là ưu tiên hàng đầu.
Quan điểm Cộng đồng và Ứng dụng Thực tế
Cộng đồng nhà phát triển có một cái nhìn khá rõ ràng về JSONC. Đa số xem đây là "cứu cánh" cho các tệp cấu hình, đặc biệt trong các dự án TypeScript (tsconfig.json) hay cài đặt VS Code (settings.json), nơi việc giải thích ý nghĩa của từng tùy chọn là cực kỳ quan trọng. Microsoft tiếp tục duy trì và nhấn mạnh JSONC là định dạng ưu tiên cho các tệp cài đặt của VS Code, nhằm nâng cao năng suất của nhà phát triển.
Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn khuyến cáo không nên sử dụng JSONC cho việc trao đổi dữ liệu API hay các giao thức liên lạc nghiêm ngặt như JSON-RPC (mặc dù JSON-RPC v0.10.0 gần đây đã được cập nhật với khả năng xử lý tốt hơn các trạng thái diffs và sự kiện). Lý do chính vẫn là sự thiếu chuẩn hóa, có thể dẫn đến các vấn đề tương thích và thậm chí là rủi ro bảo mật nếu không được xử lý cẩn thận trong môi trường sản xuất.
Thực tế, JSONC "tốt hơn" JSON hay không phụ thuộc vào ngữ cảnh sử dụng. Đối với các tệp cấu hình cần đọc và bảo trì dễ dàng bởi con người, JSONC rõ ràng mang lại lợi ích lớn về năng suất. Tuy nhiên, đối với các trường hợp cần sự nghiêm ngặt về tiêu chuẩn và khả năng tương tác rộng rãi, JSON thuần hoặc các định dạng khác như YAML hay TOML (cũng đang dần phổ biến cho cấu hình có bình luận) vẫn là lựa chọn an toàn hơn. Các cải tiến về hiệu suất JSON gần đây có thể củng cố vị thế của JSONC trong các công cụ phát triển, nhưng không làm thay đổi bản chất phi tiêu chuẩn của nó trong bối cảnh rộng lớn hơn.