JPMorgan Và Kịch Bản Giá Dầu Giảm 50%: Góc Nhìn Thận Trọng Về Thị Trường Năng Lượng

Trong một báo cáo chiến lược mới nhất được công bố vào giữa tháng 11/2025, các nhà phân tích tại JPMorgan đã đưa ra một nhận định đáng chú ý đi ngược lại xu hướng tăng giá ngắn hạn hiện tại: Giá dầu thô có nguy cơ giảm hơn một nửa trong vòng hai năm tới.

Thay vì tạo ra một cú sốc tức thời, dự báo này hoạt động như một "gáo nước lạnh" giúp thị trường nhìn nhận lại các yếu tố cơ bản về cung cầu dài hạn. Vào phiên giao dịch hôm nay, phản ứng của thị trường dầu mỏ vẫn tương đối bình tĩnh, với giá dầu Brent vẫn neo quanh mức 78 USD/thùng, cho thấy giới đầu tư đang "tiêu hóa" thông tin này một cách thận trọng thay vì bán tháo hoảng loạn.

Cơ Sở Của Dự Báo: Khi Nguồn Cung Vượt Xa Nhu Cầu

Tại sao JPMorgan lại bi quan đến vậy trong khi căng thẳng địa chính trị vẫn đang âm ỉ? Câu trả lời nằm ở sự thay đổi cấu trúc nguồn cung, điều mà ngân hàng này gọi là "làn sóng cung phi OPEC".

Dù chi tiết báo cáo không được công bố toàn văn, nhưng các tín hiệu từ JPMorgan trước đó và bối cảnh thị trường hiện tại cho thấy ba luận điểm chính đằng sau con số giảm 50%:

1. Sự trỗi dậy của nguồn cung ngoài OPEC+: Mỹ, Brazil và Guyana đang bơm dầu ra thị trường với tốc độ kỷ lục. Năng lực sản xuất của các quốc gia này không bị ràng buộc bởi các hạn ngạch cắt giảm, tạo ra một lượng thặng dư cung đáng kể mà OPEC+ khó có thể bù đắp mãi mãi bằng việc cắt giảm sản lượng.
2. Hiệu suất năng lượng và Xe điện (EV): Đến cuối năm 2025, tác động của quá trình chuyển đổi năng lượng đã rõ nét hơn. Nhu cầu xăng dầu tại các thị trường lớn như Trung Quốc và Châu Âu đang chững lại do sự phổ biến của xe điện và các quy định khí thải ngặt nghèo.
3. Chi phí sản xuất cận biên: Nếu giá dầu giảm về mức 60 USD, nhiều dự án đá phiến vẫn có lãi. Tuy nhiên, nếu JPMorgan dự báo mức giảm 50% (tức về quanh vùng 35-40 USD), điều này ám chỉ một cuộc chiến giá cả khốc liệt để giành thị phần, nơi chỉ những nhà sản xuất có chi phí thấp nhất mới trụ vững.

Sự Đối Nghịch Trên Phố Wall: Ai Đúng, Ai Sai?

Điều thú vị là không phải "ông lớn" nào cũng đồng tình với JPMorgan. Trong khi JPMorgan lo ngại về tình trạng dư cung, thì Goldman Sachs hay các quỹ đầu cơ hàng hóa lại đang đặt cược vào việc thiếu hụt nguồn cung do đầu tư vào khai thác mới (CAPEX) đã bị bỏ bê trong nhiều năm qua.

Sự chênh lệch trong dự báo này tạo ra một bức tranh thị trường đầy rủi ro nhưng cũng nhiều cơ hội. Nếu JPMorgan đúng, chúng ta sẽ chứng kiến sự lặp lại của kịch bản 2014-2015, khi nguồn cung đá phiến Mỹ nhấn chìm giá dầu. Ngược lại, nếu nhu cầu phục hồi mạnh hơn dự kiến, những người bán khống theo tin của JPMorgan có thể sẽ phải trả giá đắt.

Tác Động Thực Tế Đến Danh Mục Đầu Tư Việt Nam

Nếu kịch bản giá dầu giảm sâu về vùng 40 USD xảy ra trong 24 tháng tới, tác động lên thị trường Việt Nam sẽ không chỉ dừng lại ở việc đổ xăng giá rẻ.

• Nhóm Thượng nguồn (Upstream): Các mã cổ phiếu như PVD (PV Drilling) hay PVS (Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí) sẽ chịu áp lực lớn nhất. Giá dầu thấp đồng nghĩa với việc các dự án khai thác mới (như Lô B - Ô Môn) có thể bị trì hoãn hoặc xem xét lại tính khả thi tài chính, ảnh hưởng trực tiếp đến khối lượng công việc và giá thuê giàn khoan.
• Nhóm Hạ nguồn & Phân bón: Ngược lại, DPM (Đạm Phú Mỹ) hay DCM (Đạm Cà Mau) có thể hưởng lợi lớn do khí thiên nhiên (nguyên liệu đầu vào chính, thường neo theo giá dầu FO) giảm giá, giúp biên lợi nhuận gộp được nới rộng.
• Nhóm Lọc hóa dầu: Với BSR (Lọc hóa dầu Bình Sơn), tác động sẽ mang tính hai mặt. Dù chi phí dầu thô đầu vào giảm, nhưng rủi ro giảm giá hàng tồn kho (inventory loss) và sự thu hẹp của biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) khi giá bán thành phẩm lao dốc sẽ là bài toán đau đầu cho ban lãnh đạo.

Kết Luận

Dự báo của JPMorgan không phải là một lời tiên tri chắc chắn sẽ xảy ra, mà là một kịch bản rủi ro (bear case) cần được đưa vào mô hình quản trị của mọi nhà đầu tư.

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu cuối năm 2025 đang ở trạng thái "bình thường mới", việc giá dầu điều chỉnh giảm là có cơ sở, nhưng mức giảm tới 50% đòi hỏi sự hội tụ của cả suy thoái kinh tế nghiêm trọng lẫn sự buông xuôi của OPEC+. Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao dữ liệu tồn kho dầu thô của Mỹ và các động thái chính sách của Ả Rập Xê Út trong các cuộc họp OPEC+ sắp tới để xác nhận xu hướng này.