Cuộc chơi hai mặt của Google: "Dọn rác" tin tức thể thao nhưng lại dùng AI bóp méo tiêu đề báo chí

Google đang chơi một trò chơi hai mặt: một tay nỗ lực quét dọn vấn nạn tin rác thể thao trên Search, tay kia lại để AI tự ý bóp méo tiêu đề của các tòa soạn chính thống trên Discover. Sự mâu thuẫn này diễn ra ngay khi gã khổng lồ tìm kiếm đối mặt với làn sóng chỉ trích vì biến các nội dung chất lượng thành "mồi nhử" rẻ tiền thông qua các thử nghiệm AI thiếu kiểm soát.

Thuật toán mới: Dấu chấm hết cho kiểu tin thể thao "cầm đèn chạy trước ô tô"

Hệ thống xếp hạng của Google cuối cùng cũng chịu "sờ gáy" những trang tin thể thao chuyên dùng tiêu đề khẳng định để nói về các tin đồn chuyển nhượng chưa hề xảy ra. Rajan Patel, Phó Chủ tịch Kỹ thuật mảng Search, thừa nhận hệ thống đang tồn tại một lỗ hổng lớn: Thuật toán chỉ quét qua bề mặt tiêu đề và hình ảnh, vô tình đưa những phỏng đoán vô căn cứ lên vị trí "Tin bài hàng đầu" (Top Stories) như một sự thật đã rồi.

Người dùng thường xuyên bị dẫn dụ vào những bài viết mà phải kéo xuống tận cùng mới nhận ra đó chỉ là tin đồn nhảm. Ông Patel khẳng định Google sẽ không dùng các biện pháp vá lỗi tạm thời. Thay vào đó, một cuộc cải tổ thuật toán xếp hạng đang được triển khai để ưu tiên sự chính xác, buộc các trang web phải trả giá nếu cố tình đánh tráo khái niệm giữa "dự đoán" và "thực tế".

"Xưởng chế rác" AI trên Google Discover khiến giới xuất bản phẫn nộ

Trái ngược với nỗ lực làm sạch mục Tin tức, Google lại đang biến Discover thành một phòng thí nghiệm đầy rẫy lỗi lầm. Hãng bị phát hiện đang thử nghiệm việc thay thế tiêu đề gốc của các tòa soạn bằng những dòng tít do AI tự biên soạn. Kết quả là những bài phân tích sâu sắc bị cắt xén thành những dòng tiêu đề giật gân, thiếu chính xác, thậm chí là sai lệch hoàn toàn.

Đã có những trường hợp AI tự ý "bịa" ra thông tin như việc công bố giá của Steam Machine trong khi sản phẩm này chưa hề có giá chính thức, hay rút gọn một bài hướng dẫn kỹ thuật của Microsoft đến mức làm mất đi hoàn toàn ý nghĩa chuyên môn. Mallory Deleon, người phát ngôn của Google, thừa nhận đây là một thử nghiệm giao diện người dùng (UI) nhưng khẳng định mục tiêu là để thông tin "dễ tiêu hóa" hơn. Tuy nhiên, giới xuất bản coi đây là hành động tước đoạt quyền kiểm soát biên tập và phá hủy uy tín mà họ đã dày công xây dựng.

Đòn giáng vào giới SEO và bài toán hiệu quả của gói 300 triệu USD

Sự thay đổi này dự báo một cuộc thanh lọc khốc liệt cho thị trường SEO, đặc biệt là các trang web "tin nhanh" thể thao tại Việt Nam vốn sống bằng tiêu đề clickbait. Những mô hình xây dựng nội dung theo kiểu "ăn xổi", dựa vào các sự kiện dự đoán để câu view, sẽ sớm bị gạt ra khỏi cuộc chơi khi thuật toán mới bắt đầu ưu tiên các nguồn tin có thẩm quyền và độ xác thực cao.

Để xoa dịu dư luận, Google một lần nữa nhắc lại cam kết 300 triệu USD thông qua Sáng kiến Tin tức (GNI). Tuy nhiên, cần phải nhìn nhận thực tế: đây là gói đầu tư đã được công bố từ năm 2018. Sau hơn 7 năm triển khai tính đến đầu năm 2026, câu hỏi về hiệu quả thực sự của nó vẫn còn bỏ ngỏ. Trong khi Google chi tiền để hỗ trợ báo chí chống tin giả và tối ưu công nghệ, thì chính những thử nghiệm AI của họ lại đang tạo ra một loại "rác" thông tin mới trên nền tảng.

Việc huy động nguồn lực từ cộng đồng nghiên cứu và báo chí là cần thiết, nhưng không thể khỏa lấp được sự thật rằng Google đang đứng trước một cuộc khủng hoảng danh tính. Là đơn vị trung gian thông tin quyền lực nhất thế giới, Google không thể vừa đóng vai "người gác cổng" tận tụy, vừa là kẻ dung túng cho những thuật toán AI bóp méo sự thật nhân danh sự tiện lợi.