Google có vẻ đã mệt mỏi với ChromeOS. Sau hơn một thập kỷ cố gắng biến trình duyệt web thành một hệ điều hành hoàn chỉnh, gã khổng lồ tìm kiếm dường như đã sẵn sàng "quay xe", đặt cược tất cả vào đứa con cưng Android với dự án mang tên "Aluminium OS". Đây không phải là một bản vá lỗi hay cập nhật tính năng. Đây là một cuộc đại phẫu toàn diện, nơi Google muốn đập đi xây lại trải nghiệm máy tính để bàn với Android làm nền móng và AI là linh hồn.
Bản chất của Aluminium: Android nuốt chửng PC
Nếu bạn còn nhớ những nỗ lực tuyệt vọng của Google trong quá khứ như Pixel C hay Pixel Slate để ép Android lên màn hình lớn, bạn có quyền nghi ngờ. Nhưng lần này, tài liệu tuyển dụng bị rò rỉ trên LinkedIn cho vị trí "Senior Product Manager, Android, Laptop and Tablets" tại Đài Loan đã phơi bày một chiến lược khác biệt. Google gọi nó là "Aluminium OS" (đôi khi viết tắt là ALOS), tiếp nối truyền thống đặt tên kim loại sau Chromium.
Sự khác biệt cốt lõi nằm ở chỗ: ChromeOS hiện tại chạy trên Linux và chỉ "mượn" ứng dụng Android qua máy ảo. Aluminium OS đảo ngược hoàn toàn trật tự đó. Nó là một hệ điều hành "Android-based" thuần túy. Google không còn cố nhồi nhét Android vào ChromeOS nữa; họ đang xây dựng một trải nghiệm desktop ngay trên chính mã nguồn Android. Đây là nỗ lực hợp nhất cuối cùng để giải quyết bài toán phân mảnh hệ điều hành đã ám ảnh Mountain View suốt nhiều năm, gợi nhớ đến dự án "Andromeda" yểu mệnh từng bị hủy bỏ. Mục tiêu rất rõ ràng: Biến hệ sinh thái Android khổng lồ thành vũ khí để tấn công trực diện vào pháo đài Windows và macOS.
"AI at the Core": Đột phá hay Gánh nặng?
Khẩu hiệu "xây dựng với Trí tuệ nhân tạo làm cốt lõi" (built with AI at the core) nghe rất kêu trong các bản thuyết trình, nhưng thực tế nó có ý nghĩa gì? Rick Osterloh, người đứng đầu mảng thiết bị của Google, đã nhiều lần ám chỉ về việc đưa AI lên PC, và Aluminium chính là câu trả lời.
Tuy nhiên, tích hợp AI làm cốt lõi không đơn giản là gắn thêm một chatbot Gemini vào thanh taskbar. Nó đòi hỏi việc tích hợp toàn bộ ngăn xếp AI (AI stack) sâu vào hệ thống. Thách thức kỹ thuật ở đây là khổng lồ. Làm sao để một hệ điều hành di động vốn tối ưu cho cảm ứng có thể quản lý tài nguyên hiệu quả khi chạy các mô hình AI ngốn điện ngay trên thiết bị (on-device)? Liệu chiếc laptop chạy Aluminium có biến thành lò nướng, hay thời lượng pin sẽ tụt dốc không phanh? Hơn nữa, người dùng có thực sự cần AI can thiệp vào từng cú click chuột, hay đây chỉ là một lớp vỏ bọc marketing hào nhoáng để bán phần cứng mới?
Google đang muốn AI trở thành nhạc trưởng điều phối mọi tương tác, cạnh tranh với Copilot+ PC của Microsoft và Apple Intelligence. Nhưng ranh giới giữa "hữu ích" và "phiền toái" khi AI can thiệp vào hệ thống là rất mong manh.
Tham vọng cao cấp và cái bẫy phần cứng
Dữ liệu rò rỉ cho thấy Google không còn muốn làm "kẻ lót đường" ở phân khúc giá rẻ. Danh sách thiết bị mục tiêu của Aluminium OS trải dài từ Laptop, thiết bị tháo rời (Detachables), Tablet cho đến cả Mini-PCs. Đáng chú ý nhất là sự phân cấp: "AL Entry", "AL Mass Premium", và "AL Premium".
Việc xuất hiện từ khóa "Premium" là một lời tuyên chiến. Suốt một thập kỷ qua, Chromebook sống khỏe nhờ giá rẻ, phục vụ trường học. Nhưng Aluminium OS muốn ngồi chung mâm với MacBook và các dòng Windows Ultrabook. Việc chuyển sang nền tảng Android giúp Google tận dụng kho ứng dụng khổng lồ và khả năng tương thích tốt với chip ARM – xu hướng đang lên ngôi. Nhưng lịch sử đã chứng minh (nhìn vào Samsung DeX hay Motorola Ready For), việc phóng to ứng dụng điện thoại lên màn hình desktop chưa bao giờ mang lại trải nghiệm làm việc chuyên nghiệp thực sự. Google sẽ phải giải quyết bài toán đa nhiệm cửa sổ và hỗ trợ driver thiết bị ngoại vi tốt hơn nhiều so với những gì Android đang làm hiện nay nếu muốn người dùng bỏ ra cả ngàn đô la cho một thiết bị "AL Premium".
ChromeOS: Kẻ ở lại hay Người ra đi?
Số phận của ChromeOS đang trở thành dấu hỏi lớn. Dù Google khẳng định đội ngũ phát triển sẽ thúc đẩy cả hai nền tảng và để chúng cùng tồn tại (co-exist) trong thời gian đầu, nhưng lộ trình dài hạn đã được vạch rõ: Aluminium OS sẽ thay thế ChromeOS.
Vấn đề nằm ở chỗ: Doanh nghiệp và trường học yêu thích ChromeOS vì nó rẻ, nhẹ và cực kỳ dễ quản lý (admin console). Nếu Aluminium OS yêu cầu cấu hình phần cứng mạnh mẽ (Premium) để gánh vác các tính năng AI cốt lõi, liệu khách hàng cũ có chấp nhận móc hầu bao? Một cuộc chuyển đổi hệ điều hành chưa bao giờ là dễ dàng. Google hứa hẹn "không gây gián đoạn quy trình làm việc", nhưng thực tế, việc thuyết phục các quản trị viên IT chuyển từ một hệ thống ổn định sang một nền tảng Android mới mẻ, đầy rủi ro về bảo mật và tương thích, sẽ là một canh bạc đầy mạo hiểm.