Elon Musk lại hứa mở mã nguồn X: Minh bạch thực thụ hay chiêu bài "Open Wash"?

Tuần tới, X sẽ phơi bày "bộ não" điều phối thông tin của mình. Elon Musk vừa ấn định thời hạn 7 ngày để công khai toàn bộ mã nguồn thuật toán đề xuất mới, bao gồm cả các dòng lệnh quyết định vị trí của bài đăng tự nhiên lẫn quảng cáo trên dòng thời gian người dùng. Giữa vòng vây điều tra gắt gao từ các cơ quan quản lý toàn cầu về định kiến thuật toán, đây là quân bài chiến lược của Musk nhằm nỗ lực lấy lại niềm tin từ cộng đồng.

Lời hứa định kỳ 4 tuần và bóng ma từ "kho lưu trữ bỏ hoang"

Theo thông báo ngày 10/1/2026, Musk không chỉ mở mã nguồn một lần duy nhất. Ông tuyên bố sẽ thiết lập một quy trình lặp lại mỗi 4 tuần, đi kèm các ghi chú kỹ thuật (developer notes) chi tiết. Động thái này nhắm trực tiếp vào những hoài nghi về việc X đang bóp nghẹt lưu lượng của các tài khoản theo dõi và ưu tiên các nội dung gây tranh cãi (rage bait).

Tuy nhiên, giới chuyên gia có lý do để hoài nghi về tính thực tế của lời hứa này. Nhìn lại năm 2023, X từng phô trương việc đưa một phần thuật toán "For You" lên GitHub. Kết quả? Đó nhanh chóng trở thành một kho lưu trữ bị bỏ hoang, thiếu hụt các tham số quan trọng và không hề được cập nhật trong suốt hai năm qua. Giới quan sát gọi đây là hành vi "Open Wash" – gắn mác mã nguồn mở để xoa dịu dư luận trong khi thực tế hệ thống vận hành bên dưới hoàn toàn khác biệt. Liệu lần này Musk sẽ công khai các trọng số (weights) và dữ liệu huấn luyện thực sự, hay chỉ là những dòng code bề nổi không có giá trị thực thi?

Canh bạc "Thuần AI": Grok và bài toán hiệu suất thực tế

Điểm mấu chốt trong lần thay đổi này là việc chuyển dịch sang một hệ thống đề xuất "thuần AI". Musk đặt cược hoàn toàn vào Grok – chatbot do xAI phát triển – để thay thế cho các quy tắc xếp hạng thủ công lỗi thời.

Về mặt kỹ thuật, việc để một mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như Grok xử lý hơn 100 triệu bài đăng mỗi ngày đặt ra những câu hỏi hóc búa về độ trễ (latency). Làm thế nào hệ thống có thể tạo ra các vector embeddings và xử lý ranking signals (tín hiệu xếp hạng) trong thời gian thực mà không làm tê liệt trải nghiệm người dùng?

Hơn nữa, việc phụ thuộc vào Grok không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là rủi ro pháp lý. Trong năm 2025, Grok đã liên tục vấp phải chỉ trích vì tạo ra các nội dung giả mạo có độ chân thực cao, dẫn đến các lệnh trừng phạt nghiêm khắc. Việc công khai thuật toán lúc này có thể phơi bày những "lỗ hổng" trong cách Grok ưu tiên nội dung, điều mà Musk luôn khẳng định là trung lập.

Áp lực từ các "gông cùm" pháp lý toàn cầu

Quyết định mở mã nguồn không đơn thuần là sự tự nguyện. X đang đứng trước những áp lực chưa từng có:

• Tại Châu Âu: Ủy ban Châu Âu (EC) đã gia hạn lệnh lưu trữ hồ sơ đối với X đến cuối năm 2026, nhắm trực tiếp vào cách thuật toán lan truyền nội dung bất hợp pháp theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA).
• Tại Pháp: Các công tố viên Paris vẫn đang ráo riết điều tra các nghi vấn về thiên vị thuật toán và thao túng dữ liệu từ giữa năm 2025.

Bất chấp việc Musk gọi đây là các cuộc tấn công mang động cơ chính trị, X hiểu rằng họ cần một minh chứng kỹ thuật để tự vệ trước khi các biện pháp trừng phạt tài chính nặng nề được thực thi.