Gặp phải thông báo "Disk Full" (Ổ đĩa đầy) là một trong những trải nghiệm gây ức chế nhất khi sử dụng máy tính, đặc biệt là khi bạn không muốn xóa bất kỳ tài liệu, hình ảnh hay video quý giá nào.

Là một người hướng dẫn kỹ thuật, tôi thường thấy học viên vội vàng xóa dữ liệu cá nhân khi hoảng loạn. Đừng làm vậy. macOS được tích hợp sẵn các công cụ quản lý thông minh và có nhiều chiến lược để giải phóng không gian mà không cần hy sinh dữ liệu của bạn. Bài hướng dẫn này sẽ chỉ cho bạn cách tối ưu hóa dung lượng lưu trữ bằng cách nén dữ liệu, di chuyển tệp lên đám mây và dọn dẹp các tệp hệ thống ẩn.

Sử dụng tính năng "Tối ưu hóa dung lượng" (Optimize Storage)

Trước khi đi sâu vào các thao tác thủ công, hãy để macOS tự dọn dẹp chính nó. Apple đã tích hợp một bộ công cụ quản lý dung lượng rất hiệu quả ngay trong cài đặt hệ thống.

1. Trên macOS Ventura 13 trở lên, chọn menu Apple () > Cài đặt hệ thống (System Settings).
2. Nhấp vào Cài đặt chung (General) trong thanh bên, sau đó chọn Dung lượng (Storage) ở bên phải. (Với các phiên bản macOS cũ hơn, chọn Menu Apple > Giới thiệu về máy Mac này > Ổ lưu trữ).

3. Tại đây, bạn sẽ thấy biểu đồ phân tích dung lượng và các "Khuyến nghị" (Recommendations).

Chuyển dữ liệu lên đám mây (Offload to Cloud)

Đây là phương pháp hiệu quả nhất để giải phóng một lượng lớn không gian ngay lập tức mà vẫn giữ quyền truy cập vào tệp của bạn.

Cấu hình iCloud Drive

1. Đi tới Cài đặt hệ thống (System Settings) > iCloud > iCloud Drive.
2. Bật tùy chọn "Optimize Mac Storage" (Tối ưu hóa dung lượng Mac).

Nén tệp tin (Zipping Files)

Nếu bạn có các nhóm tệp cũ (như tài liệu dự án năm ngoái hoặc bộ sưu tập ảnh RAW) mà bạn không muốn xóa nhưng cũng hiếm khi dùng, hãy nén chúng lại.

1. Chọn nhóm tệp hoặc thư mục bạn muốn nén trong Finder.

2. Nhấp chuột phải và chọn Compress (Nén).

3. Hệ thống sẽ tạo ra một tệp Lưu trữ (Archive/Zip) nhỏ hơn. Sau khi đảm bảo tệp nén đã an toàn, bạn có thể xóa các tệp gốc để giải phóng không gian. Khi cần dùng lại, chỉ cần giải nén là xong.

Xử lý "Dữ liệu hệ thống" (System Data) và Bộ nhớ đệm (Cache)

Khi kiểm tra biểu đồ dung lượng, bạn có thể thấy mục "System Data" (Dữ liệu hệ thống) chiếm một khoảng không gian khổng lồ màu xám. Đây thường là nơi chứa các bản sao lưu cục bộ, bộ nhớ đệm của ứng dụng và các tệp tạm thời.

1. Khởi động ở Chế độ an toàn (Safe Mode)

Đây là cách an toàn nhất để dọn dẹp bộ nhớ đệm hệ thống mà không sợ xóa nhầm tệp quan trọng.

• Khởi động máy Mac của bạn ở Safe Mode. Quá trình này buộc macOS phải xóa các bộ nhớ đệm hệ thống nhất định (như cache phông chữ, cache hạt nhân).

• Sau khi vào được Safe Mode, hãy khởi động lại máy bình thường. Hành động đơn giản này có thể giải phóng dung lượng đáng kể cần thiết cho các tác vụ như cập nhật phần mềm.

2. Xóa bản sao lưu cục bộ của Time Machine

Nếu bạn sử dụng Time Machine, macOS có thể đang lưu các "Local Snapshots" (bản chụp cục bộ) ngay trên ổ cứng của bạn khi chưa kết nối được với ổ cứng ngoài.

• Cách xử lý: Tạm thời tắt tính năng "Back Up Automatically" (Sao lưu tự động) trong cài đặt Time Machine. Đợi vài phút để hệ thống xóa các bản chụp cục bộ, sau đó bật lại tính năng này.

3. Dọn dẹp thư mục Library (Dành cho người dùng nâng cao)

Nhiều ứng dụng (như Adobe, Dropbox) lưu trữ lượng lớn dữ liệu cache trong thư mục Thư viện của người dùng.

• Mở Finder, chọn menu Go > Go to Folder và gõ ~/Library.
• Kiểm tra thư mục Caches. Bạn có thể xóa nội dung bên trong các thư mục của ứng dụng cụ thể (ví dụ: com.adobe...), nhưng không xóa chính thư mục đó.
• Cảnh báo: Nếu bạn là lập trình viên sử dụng Xcode, hãy kiểm tra đường dẫn ~/Library/Developer/Xcode. Bạn có thể xóa các thư mục trong iOS DeviceSupport (các phiên bản iOS cũ không còn test) hoặc DerivedData để lấy lại hàng GB dung lượng.

Loại bỏ tệp trùng lặp và dọn thùng rác triệt để

Đôi khi không gian bị chiếm dụng bởi những thứ bạn không ngờ tới: bản sao của ảnh hoặc tệp nằm trong thùng rác của từng ứng dụng riêng lẻ.

Xử lý ảnh trùng lặp

Dọn sạch các "Thùng rác" ẩn

Bạn có thể đã chọn "Empty Trash" ở thanh Dock, nhưng một số ứng dụng có thùng rác riêng:

• Mail: Kiểm tra thùng rác trong ứng dụng Mail.
• iPhoto/Photos: Sau khi xóa ảnh, chúng vẫn nằm trong mục "Recently Deleted" (Đã xóa gần đây) tới 30 ngày. Hãy vào đó và chọn "Delete All" để lấy lại dung lượng ngay lập tức.

Sử dụng thiết bị lưu trữ ngoài

Cuối cùng, giải pháp truyền thống nhưng hiệu quả nhất là di chuyển các thư viện lớn sang ổ cứng ngoài (HDD hoặc SSD) thay vì xóa chúng.

• Kết nối ổ cứng, kéo thư viện sang ổ mới.

• Giữ phím Option khi mở ứng dụng Photos để chọn thư viện mới trên ổ cứng ngoài làm mặc định.

• Sau khi xác nhận mọi thứ hoạt động ổn định, bạn có thể xóa thư viện cũ trên ổ cứng máy Mac.

Lưu ý rằng đối với người dùng Apple Music, bạn cũng có thể xóa các tệp nhạc đã tải xuống (Remove Downloads) để giải phóng ổ cứng, và chỉ nghe trực tuyến (stream) hoặc tải lại khi cần.