Bill Gates, người đồng sáng lập Microsoft và nhà từ thiện, vừa đưa ra một tuyên bố gây chú ý vào ngày 28 tháng 10 năm 2025, kêu gọi một "chuyển hướng chiến lược" trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Quan điểm mới này nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu, dù nghiêm trọng, không phải là "sự diệt vong của nhân loại" và đề xuất tập trung nhiều hơn vào việc cải thiện chất lượng cuộc sống toàn cầu cũng như thích ứng, thay vì chỉ chăm chăm giảm phát thải carbon bằng mọi giá. Tuyên bố này được đưa ra chỉ một ngày sau khi Liên Hợp Quốc công bố báo cáo cảnh báo về việc thế giới đã bỏ lỡ mục tiêu giữ mức ấm lên toàn cầu ở 1.5°C.

Thay đổi quan điểm và mục tiêu khí hậu của Bill Gates

Trong một bản ghi nhớ mới được công bố trên trang blog cá nhân GatesNotes.com, với tiêu đề "Ba Sự Thật Khó Khăn Về Khí Hậu", Bill Gates đã trình bày luận điểm rằng "chủ nghĩa báo động khí hậu" (climate alarmism) đang làm giảm hiệu quả của các nỗ lực toàn cầu. Ông khẳng định rằng biến đổi khí hậu sẽ gây ra hàng triệu cái chết trong thế kỷ này, nhưng ông so sánh con số đó với các vấn đề cấp bách khác như nghèo đói hoặc bệnh tật, vốn đã cướp đi sinh mạng của hàng triệu trẻ em mỗi năm. Thay vì coi giảm phát thải là ưu tiên duy nhất, Gates đề xuất một cách tiếp cận cân bằng hơn, đầu tư vào thích ứng (adaptation) và đổi mới công nghệ để giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu, đồng thời nâng cao điều kiện sống cho người dân trên khắp thế giới.

Quan điểm này đánh dấu một sự thay đổi đáng kể so với những tuyên bố trước đây của Gates, ví dụ như trong cuốn sách năm 2021 của ông, "How to Avoid a Climate Disaster" (Làm thế nào để tránh một thảm họa khí hậu), nơi ông đặt trọng tâm mạnh mẽ vào việc giảm phát thải. Ông hiện bác bỏ những dự báo "ngày tận thế", cho rằng chúng chỉ khiến các nỗ lực toàn cầu trở nên kém hiệu quả hơn. Mục tiêu của ông bây giờ là "giảm bớt đau khổ cho con người" thông qua các giải pháp thực tế như vaccine khí hậu hay nông nghiệp bền vững, bên cạnh việc phát triển năng lượng sạch.

Bối cảnh và Phản ứng ban đầu

Tuyên bố của Bill Gates không chỉ gây sốc vì sự thay đổi trong lập trường cá nhân mà còn vì thời điểm nó được đưa ra. Ngày 27 tháng 10 năm 2025, Liên Hợp Quốc đã công bố một báo cáo đáng báo động, cảnh báo rằng nhân loại đã thất bại trong việc đạt được mục tiêu giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1.5°C, với dự báo tăng 2.5-3°C vào cuối thế kỷ nếu không có hành động quyết liệt. Việc Gates đưa ra quan điểm trái ngược ngay sau đó đã tạo nên một làn sóng tranh luận gay gắt.

Phản ứng từ cộng đồng chuyên gia và các nhà hoạt động khí hậu khá đa dạng. Nhiều nhà hoạt động môi trường đã chỉ trích quan điểm của Gates, coi đây là một "sự phản bội" có thể làm suy yếu các nỗ lực giảm phát thải cấp bách. Họ lo ngại rằng việc giảm nhẹ tính nghiêm trọng của biến đổi khí hậu sẽ làm chậm tiến độ thực hiện các chính sách xanh. Ngược lại, một số chuyên gia khác lại khen ngợi Gates vì sự "thực tế" trong cách tiếp cận, cho rằng ông đã nhận ra tầm quan trọng của việc kết hợp các giải pháp thích ứng và đổi mới công nghệ để đối phó với thách thức này. Các phương tiện truyền thông lớn như CNN, The New York Times và Bloomberg đều mô tả đây là một "tuyên bố gây sốc" và một "chuyển hướng đáng kể".

Tác động tiềm năng và hướng đi tương lai

Sự thay đổi trong quan điểm của Bill Gates có thể có những tác động sâu rộng đến cuộc thảo luận về biến đổi khí hậu toàn cầu. Nó có thể làm giảm động lực cho các mục tiêu nghiêm ngặt như Net Zero 2050, nhưng đồng thời lại khuyến khích đầu tư mạnh hơn vào các giải pháp thích ứng, chẳng hạn như hệ thống cảnh báo thiên tai hoặc phát triển các loại cây trồng chống chịu khí hậu. Đối với các quốc gia đang phát triển, quan điểm này có thể thúc đẩy việc ưu tiên phát triển kinh tế và giảm nghèo đói, song hành với các nỗ lực khí hậu.

Giới chuyên môn nhận định rằng đây có thể là một dấu hiệu cho thấy xu hướng "thực tế khí hậu" đang dần định hình, nơi các tỷ phú công nghệ như Gates và Elon Musk bắt đầu chuyển trọng tâm từ cảnh báo thảm họa sang tìm kiếm các giải pháp đổi mới và thực tiễn hơn. Điều này có thể dẫn đến sự phân cực lớn hơn trong cộng đồng khí hậu, giữa những người kêu gọi hành động khẩn cấp giảm phát thải và những người ủng hộ cách tiếp cận tập trung vào thích ứng và cải thiện chất lượng cuộc sống con người. Các hội nghị khí hậu sắp tới, như COP30 dự kiến vào cuối năm 2025, chắc chắn sẽ là diễn đàn cho những cuộc tranh luận về định hướng chiến lược mới này.