Nghịch lý tại Apple: Thặng dư tiền mặt nhưng thiếu hụt silicon

Apple đang có rất nhiều tiền, nhưng thứ họ cần nhất lúc này là chip xử lý, không phải USD. Báo cáo tài chính quý 1 năm 2026 (kết thúc vào tháng 12/2025) vừa công bố cho thấy một thực tế trớ trêu: Những con số kỷ lục lại đi kèm với lời thừa nhận đầy bất lực từ Tim Cook về việc hãng không thể sản xuất đủ iPhone để bán.

Cơn khát chip xử lý và cái bẫy từ nhu cầu quá lớn

Apple vừa khép lại quý kinh doanh với doanh thu 143,8 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, riêng iPhone đã mang về 85,27 tỷ USD nhờ sức hút ngoài mong đợi của dòng iPhone 17, đặc biệt là sự trở lại đầy ấn tượng tại thị trường Trung Quốc.

Tuy nhiên, đằng sau bảng thành tích này là một dấu hỏi lớn về năng lực cung ứng. Điểm nghẽn hiện tại không nằm ở những con chip phổ thông mà tập trung vào các nút quy trình tiên tiến (advanced node) dùng cho chip dòng A và dòng M. Khi Tim Cook dùng từ "kinh ngạc" (staggering) để mô tả nhu cầu nâng cấp máy của người dùng, ông cũng đồng thời thừa nhận Apple đang chạm trần năng lực sản xuất tại các nhà máy đúc chip đối tác. Kết quả là lượng hàng tồn kho rơi xuống mức thấp kỷ lục, khiến người tiêu dùng dù sẵn sàng chi cả nghìn USD vẫn phải đối mặt với tình trạng "đợi chờ là hạnh phúc" kéo dài nhiều tuần.

Khi linh kiện bộ nhớ trở thành gánh nặng tài chính

Nỗi lo của Apple không chỉ dừng lại ở các tấm wafer xử lý. Một rào cản khác đang trực tiếp bào mòn lợi nhuận là giá RAM và NAND Flash. Sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI trên toàn cầu đã "vét sạch" nguồn cung bộ nhớ, đẩy Apple vào cuộc đua giá đầy khốc liệt.

Các con số không biết nói dối: Đầu năm 2025, Apple chi khoảng 30 USD cho một mô-đun bộ nhớ LPDDR5X 12GB. Nhưng đến thời điểm hiện tại, con số này đã vọt lên 70 USD. Việc giá linh kiện tăng hơn gấp đôi chỉ trong một năm là một cú sốc thực sự. Giám đốc tài chính Kevan Parekh cảnh báo rằng dù hãng đã cố gắng xoay xở trong quý vừa qua, nhưng áp lực chi phí này sẽ hiển thị rõ mồn một trên báo cáo tài chính quý tới, đe dọa trực tiếp đến túi tiền của công ty.

Quyền lực đàm phán và rủi ro cho iPhone 18

Trong bối cảnh các đối thủ yếu thế hơn đang chật vật tìm nguồn hàng, Apple vẫn tự tin đặt mục tiêu biên lợi nhuận gộp từ 48% đến 49%. Đây là hệ quả của một chiến lược đàm phán thực dụng.

Lợi thế từ những bản hợp đồng áp đặt

Thay vì mua hàng theo giá thị trường đầy biến động, đội ngũ của Tim Cook luôn duy trì các hợp đồng dài hạn với giá cố định. Hiện tại, Apple đã buộc phải thay đổi nhịp độ, chuyển sang đàm phán giá bộ nhớ theo từng quý để bám sát diễn biến thị trường. Nhà phân tích Ming-Chi Kuo chỉ ra rằng chính cam kết về sản lượng khổng lồ đã giúp Apple luôn là cái tên ưu tiên trong danh sách giao hàng của các nhà cung cấp, dù đôi khi họ phải trả cái giá không hề rẻ.

Góc nhìn phản biện: Biên lợi nhuận hay sự hài lòng của khách hàng?

Câu hỏi hóc búa nhất lúc này là liệu iPhone 18 ra mắt vào cuối năm nay có tăng giá? Nhiều chuyên gia dự đoán Apple sẽ chấp nhận "hấp thụ" một phần chi phí để giữ chân người dùng trong hệ sinh thái 2,5 tỷ thiết bị. Tuy nhiên, cần nhìn nhận thực tế: Nếu Apple không tăng giá bán lẻ, mục tiêu biên lợi nhuận 48% kia có thể chỉ là con số trên giấy tờ khi chi phí RAM đã ngốn sạch lợi nhuận biên trên từng đơn vị sản phẩm.

Apple có thể chấp nhận chi hàng trăm triệu USD để bù đắp các chi phí phát sinh thay vì đẩy gánh nặng sang người dùng, nhưng sự kiên nhẫn của nhà đầu tư luôn có giới hạn.

Nửa đầu năm 2026 sẽ là giai đoạn Apple phải chứng minh được bản lĩnh điều phối chuỗi cung ứng của mình. Thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thuyết phục khách hàng mở ví, mà là làm sao để có đủ linh kiện lắp ráp vào khung máy trước khi sự hào hứng của người dùng biến thành sự thất vọng vì phải chờ đợi quá lâu. Trong cuộc chơi này, tiền bạc không còn là vạn năng khi những tấm wafer chip mới là thứ thống trị cuộc chơi.