Apple chính thức "mở cửa" iOS tại Brazil: Hồi kết của kỷ nguyên độc quyền thanh toán?

24 giờ sau thỏa thuận lịch sử giữa Apple và Hội đồng Hành chính về Phòng thủ Kinh tế Brazil (CADE), thị trường công nghệ Nam Mỹ đang đứng trước một cuộc đại tu chưa từng có. Quyết định được công bố vào ngày 23/12/2025 vừa qua không chỉ chấm dứt cuộc điều tra chống độc quyền kéo dài ba năm mà còn đánh dấu lần đầu tiên "nhà Táo" phải nhượng bộ sâu rộng tại một thị trường mới nổi trọng điểm.

105 ngày là khoảng thời gian ít ỏi còn lại để Apple tháo dỡ các rào cản kỹ thuật trên iOS. Trước ngày 6/4/2026, hơn 100 triệu người dùng iPhone tại Brazil sẽ có quyền cài đặt các kho ứng dụng bên thứ ba và sử dụng hệ thống thanh toán ngoài. Nếu chậm trễ, Apple sẽ phải đối mặt với án phạt 50.000 reais (khoảng 8.700 USD) mỗi ngày – một con số không lớn về mặt tài chính nhưng lại là vết sẹo uy tín khó xóa mờ.

Cú đòn trực diện vào cấu trúc hoa hồng 30%

Điểm gây sốc nhất trong thỏa thuận với CADE không nằm ở việc cho phép cài đặt ứng dụng từ nguồn ngoài, mà là ở các điều khoản về tài chính. Khác với những "chiến thắng nửa vời" của giới phát triển tại Mỹ sau vụ kiện Epic Games, Brazil đã buộc Apple phải chấp nhận một thực tế khắc nghiệt: không được thu phí hoa hồng đối với các giao dịch thực hiện hoàn toàn qua cổng thanh toán ngoại.

Sự thay đổi này cho phép các nhà phát triển chèn liên kết dẫn trực tiếp đến trang web thanh toán của họ ngay trong ứng dụng. Đây là một lỗ hổng lớn trong "vườn tược" vốn được canh phòng cẩn mật của Apple. Tuy nhiên, giới quan sát cần thận trọng: Apple hiếm khi chấp nhận thất thu một cách dễ dàng. Tại Liên minh Châu Âu (EU), họ đã đáp trả bằng "Phí công nghệ cốt lõi" (Core Technology Fee) – đánh phí trên mỗi lần cài đặt ứng dụng. Liệu Apple có tung ra một loại phí tương tự tại Brazil để bù đắp khoản thất thu 30% truyền thống? Đây chắc chắn là quân bài mà Cupertino đang cân nhắc để duy trì dòng tiền từ thị trường trị giá 2,5 tỷ USD này.

Nỗi sợ mang tên PIX và cơn ác mộng mất kiểm soát

Để hiểu tại sao Apple lại chấp nhận nhượng bộ vào thời điểm này, cần nhìn vào sự trỗi dậy thần tốc của PIX – hệ thống thanh toán tức thời do Ngân hàng Trung ương Brazil vận hành. PIX không chỉ là một phương thức thanh toán; nó là "hơi thở" của nền kinh tế số Brazil.

Việc Apple cứng nhắc duy trì hệ thống In-app Purchase với mức phí cao ngất ngưởng đã vô tình biến họ thành kẻ thù của các doanh nghiệp fintech và thương mại điện tử địa phương – những đơn vị vốn coi PIX là công cụ tối ưu. Bằng cách cho phép tích hợp các giải pháp thanh toán địa phương, Apple đang cố gắng xoa dịu làn sóng phẫn nộ trước khi nó biến thành một cuộc tẩy chay diện rộng. Sự kết hợp giữa iOS và PIX có thể thúc đẩy biên lợi nhuận của các nhà phát triển nội địa tăng vọt, nhưng đồng thời cũng tước đi quyền kiểm soát tuyệt đối của Apple đối với dòng tiền trong hệ sinh thái của mình.

"Công chứng" ứng dụng: Khi an ninh là tấm khiên cuối cùng

Apple dự kiến sẽ áp dụng quy trình "công chứng" (notarization) để kiểm soát các ứng dụng không thông qua App Store. Dưới góc độ kỹ thuật, đây là cách để ngăn chặn mã độc. Nhưng dưới góc nhìn kinh tế, đây là chốt chặn cuối cùng để Apple duy trì sự hiện diện của mình trên mọi ứng dụng cài đặt vào iPhone.

Bloomberg Intelligence nhận định Brazil đang tạo ra một tiền lệ "nguy hiểm" cho mô hình kinh doanh của Apple tại các quốc gia như Ấn Độ hay Mexico. Nếu Brazil thành công trong việc buộc Apple từ bỏ phí hoa hồng cho các thanh toán ngoài, một hiệu ứng domino toàn cầu là điều khó tránh khỏi.

Cuộc đối đầu này không đơn thuần là câu chuyện về tự do cài đặt ứng dụng. Nó là phép thử cho khả năng thích nghi của Apple trước sự trỗi dậy của các nền kinh tế số có tính tự chủ cao. Khi bản cập nhật iOS 26.4 (dự kiến) ra mắt vào tháng 4 tới, cả thế giới sẽ nhìn vào Brazil để trả lời một câu hỏi lớn: Liệu App Store có thể tồn tại nếu không còn là "trạm thu phí" duy nhất trên chiếc iPhone?