Nhìn lại thế hệ điện thoại gập đầu tiên như Microsoft Surface Duo, Google Pixel Fold đời đầu hay OPPO Find N/N2, chúng ta thấy một điểm chung: thiết kế dạng lùn và rộng, sinh ra để tối ưu cho trải nghiệm vuốt ngang. Thế nhưng, form dáng lý tưởng này lại yểu mệnh một cách khó hiểu, nhường chỗ cho trào lưu gập dọc hoặc vuông vắn. Nghịch lý ở chỗ, nguyên nhân bóp chết thiết kế gập ngang không nằm ở bản lề hay tấm nền màn hình. Chính Android đã ra tay "sát hại" tỷ lệ vàng này, để rồi giờ đây, bước sang năm 2026, lại phải chật vật tìm cách hồi sinh nó.

Cách Android 12L phá hủy trải nghiệm màn hình rộng

Ngược dòng về năm 2022, bản cập nhật Android 12L mang theo chế độ tương thích ra mắt với tham vọng chấn chỉnh lại hệ sinh thái phần mềm. Google muốn hệ thống tự động nhận diện các ứng dụng chưa tối ưu cho màn hình lớn và kẹp chúng vào giữa hai dải đen (letterbox) thay vì kéo giãn tung tóe như trước đây.

Ý đồ của Google rất rõ ràng: dùng dải đen làm biện pháp mạnh để ép các nhà phát triển phải xắn tay áo lên thiết kế lại giao diện. Đáng tiếc, nước đi này hoàn toàn phá sản vì sự chây ì của giới lập trình.

Bốn năm trôi qua, tính đến nay (2026), hàng loạt ứng dụng phổ biến từ các tập đoàn lớn như Instagram, Booking.com, Roborock, Deliveroo, Tiqets, GetYourGuide hay Too Good To Go vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt. Mở chúng trên một thiết bị gập ngang như chiếc Pixel Fold đời đầu, bạn sẽ thấy giao diện lọt thỏm ở giữa, chiếm chưa tới một nửa không gian. Cảm giác háo hức cầm điện thoại mở ra như một cuốn sách bị dội gáo nước lạnh khi phần mềm ép bạn phải xoay dọc máy lại để ứng dụng nhận diện là màn hình "portrait" và chịu phóng to ra.

Trớ trêu thay, chế độ letterbox vốn được Google kỳ vọng là "liều thuốc đắng dã tật" để thanh lọc hệ sinh thái ứng dụng, cuối cùng lại biến thành liều thuốc độc tiễn tỷ lệ màn hình rộng ra nghĩa địa. Người dùng đơn giản là hết kiên nhẫn và quay lưng.

Giải pháp tạm thời từ các nhà sản xuất phần cứng

Trước sự chây ì của giới làm app, các hãng phần cứng không thể ngồi chờ chết. Họ đành phải tự bẻ cong thiết kế của chính mình. Google đổi hẳn tỷ lệ trên Pixel 9 Pro Fold, kéo màn hình bên trong thành dạng gần vuông nhưng hẹp hơn đôi chút về chiều ngang. Cú lừa thị giác này khiến các ứng dụng không tối ưu tự động lầm tưởng đây là một thiết bị đang cầm dọc, từ đó bung ra toàn màn hình.

Sự hồi sinh bắt đầu từ Android 14

Điện thoại gập có thể lách luật bằng màn hình vuông, nhưng tablet – những thiết bị mặc định xài theo chiều ngang – thì lĩnh trọn hậu quả. Sự ức chế của người dùng buộc Google phải tung ra một liều thuốc giải độc thực sự.

Giờ đây, chỉ cần một cú chạm, những cái tên bảo thủ như Booking.com lập tức bị ép lấp đầy không gian hiển thị của Pixel Fold. Nhờ bản chất thiết kế thích ứng (responsive design) có sẵn trong bộ khung Android hiện đại, các app này tự động dàn trang lại cực kỳ mượt mà trên màn hình ngang mà chẳng hề mất đi nội dung cốt lõi nào.

Kỷ nguyên mới với Android 17

Từ Android 16, hệ thống đã bắt đầu phớt lờ sở thích hiển thị hẹp của app, dù vẫn mở hé một khe cửa lách luật (opt-out) cho lập trình viên. Nhưng với Android 17, cánh cửa đó chính thức bị đóng sập. Tùy chọn opt-out bị khai tử. Bất kỳ ứng dụng nào nhắm mục tiêu đến API level 37 đều bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt khả năng thay đổi kích thước và tôn trọng tuyệt đối tỷ lệ khung hình mà người dùng đã chọn.

Sau nửa thập kỷ phải uốn mình, nặn lại tỷ lệ màn hình chỉ để chiều chuộng những ứng dụng lỗi thời, phần cứng rốt cuộc cũng được giải phóng hoàn toàn khỏi sự kìm kẹp của những lập trình viên lười biếng. Cơn ác mộng viền đen đã chấm dứt, chính thức dọn đường cho những thiết kế gập phá cách và táo bạo hơn trên thị trường trong thời gian tới.