Canh bạc bán dẫn của Ấn Độ: Khi 10 tỷ USD chỉ là tiền đặt cọc

Sau hơn bốn năm vận hành Sứ mệnh Bán dẫn Ấn Độ (ISM), quốc gia này đã bước qua giai đoạn quảng bá triển vọng để tiến vào thực tế sản xuất khốc liệt. Tính đến đầu năm 2026, việc phê duyệt thêm bốn dự án lớn tại Odisha, Punjab và Andhra Pradesh vào tháng 8/2025 vừa qua đã xác nhận một thực tế: New Delhi đang đặt cược toàn bộ nguồn lực vào chuỗi giá trị chip. Từ quy mô 38 tỷ USD năm 2023, ngành công nghiệp này đang bị ép tiến độ để chạm mốc 100 tỷ USD vào năm 2030 dưới áp lực khủng khiếp từ mảng xe điện (EV) và trung tâm dữ liệu AI.

Thay vì đi tuần tự từ thấp đến cao, Ấn Độ chọn chiến lược "nén thời gian". Một mạng lưới bán dẫn phi tập trung đã hình thành, kéo dài từ các phòng lab thiết kế tại miền Nam đến những đại công trường lắp ráp tại miền Tây và Đông Bắc.

Cấu trúc cụm công nghiệp: Sự phân mảnh có chủ đích

Sự phân bổ dự án hiện nay không còn là những điểm sáng rời rạc mà là một ma trận được tính toán để tận dụng lợi thế địa phương.

Bengaluru: Từ gia công phần mềm đến kiến trúc lõi

Bengaluru hiện nắm giữ 20% năng lực thiết kế chip toàn cầu. Tuy nhiên, sự thay đổi thực sự nằm ở chiều sâu kỹ thuật. Các trung tâm như C-DAC và IISc không còn chỉ dừng lại ở kiểm thử (testing) mà đã chuyển trọng tâm sang kiến trúc chip AI nhúng và công cụ EDA (Electronic Design Automation). Đây là bộ não của hệ sinh thái, nơi giá trị chất xám cao nhất được cô đặc trước khi chuyển đến các nhà máy vật lý.

Gujarat: "Cánh tay phải" về sản xuất và đóng gói

Sanand và Dholera hiện là tâm điểm của hạ tầng phần cứng. Tại Sanand, các tổ hợp ATMP của Micron và liên doanh CG Power đã đi vào vận hành nhịp nhàng. Trong khi đó, nhà máy sản xuất chip (Fab) của Tata Electronics hợp tác với PSMC (Đài Loan) tại Dholera đang trở thành bài kiểm tra năng lực vận hành thực tế. Sự hiện diện của Tokyo Electron trong việc cung ứng thiết bị và đào tạo tại chỗ cho thấy các đối tác quốc tế đã bắt đầu chấp nhận rủi ro để đặt chân vào thị trường này.

Các cực tăng trưởng mới

Sự bành trướng sang Assam với nhà máy OSAT của Tata hay các dự án Silicon Carbide (SiC) chuyên biệt tại Odisha cho thấy tham vọng bao phủ. Andhra Pradesh cũng đang tách mình khỏi đám đông khi tập trung vào đóng gói tiên tiến thông qua ASIP, nhắm thẳng vào phân khúc chip công suất thấp.

Nghịch lý nhân sự và rào cản "mùi dầu mỡ"

Dù con số đầu tư 10 tỷ USD từ ISM nghe có vẻ đồ sộ, thực tế nó chỉ là tấm vé gửi xe để bước vào cuộc chơi bán dẫn. Ấn Độ đang đối mặt với những thách thức "vật lý" mà các dòng code không thể giải quyết.

1. Nghịch lý nhân sự: Ấn Độ dư thừa kỹ sư phần mềm nhưng thiếu hụt trầm trọng kỹ sư vận hành máy quang khắc và công nhân kỹ thuật cao trong phòng sạch (cleanroom). Việc chuyển dịch tư duy từ "viết code" sang "vận hành máy móc chính xác" là một lỗ hổng về đào tạo nghề mà chính phủ vẫn đang loay hoay lấp đầy bằng các chương trình hợp tác ngắn hạn với Đài Loan.
2. Hạ tầng điện nước: Một nhà máy Fab cần nguồn điện ổn định tuyệt đối (99.999%). Chỉ một tích tắc sụt áp có thể làm hỏng cả một mẻ wafer trị giá hàng triệu USD. So với các đối thủ như Việt Nam hay Thái Lan, chi phí điện công nghiệp và độ ổn định của lưới điện tại nhiều bang của Ấn Độ vẫn là một dấu hỏi lớn.
3. Hậu cần và xử lý chất thải: Chi phí logistics của Ấn Độ hiện chiếm khoảng 13-14% GDP, cao hơn đáng kể so với mức 8-9% của các quốc gia Đông Nam Á. Thêm vào đó, việc xử lý hóa chất độc hại từ quá trình sản xuất chip tại các bang nông nghiệp như Odisha đang vấp phải những tiêu chuẩn khắt khe về môi trường và sự phản ứng của cộng đồng địa phương.

Tự chủ từ phân khúc bình dân: Bài học từ Indis 101

Thành công của dòng chip nội địa Indis 101 ra mắt tại SEMICON India 2025 là một lát cắt thực tế. Đây là dòng chip chuyên dụng cho thiết bị âm thanh, được thiết kế và đóng gói hoàn toàn nội địa.

Việc các OEM như boAt đưa tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm lên trên 90% không chỉ là câu chuyện tự hào dân tộc. Đó là bài toán kinh tế: tự chủ chip giúp rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường (Time-to-market) và giảm sự phụ thuộc vào các biến động từ chuỗi cung ứng Trung Quốc. Ấn Độ đang thực hiện chiến lược "chiếm lĩnh từ dưới lên" – tập trung vào các dòng chip Analog và IC nguồn vốn có yêu cầu công nghệ thấp hơn nhưng nhu cầu thị trường lại cực lớn.

Vị thế trong "Cuộc chiến Chip" toàn cầu

Ấn Độ không giấu giếm ý định trở thành "Phái trung lập đáng tin cậy". Khoản đầu tư 90 triệu USD từ Mỹ cho nghiên cứu AI và bán dẫn tại đây là một phần trong chiến lược đa dạng hóa, tránh dồn trứng vào một giỏ. Các thỏa thuận (MoU) với Nhật Bản và Liên minh Châu Âu về chuỗi cung ứng bền vững đang biến New Delhi thành một mắt xích chính trị quan trọng.

Mục tiêu đưa ngành điện tử đạt 500 tỷ USD vào năm 2030 là một thách thức cực đại. Để đạt được điều đó, Ấn Độ cần nhiều hơn là những khoản trợ cấp. Sự nhất quán về giá điện, tối ưu hóa chi phí logistics và giải quyết bài toán thiếu hụt kỹ sư vận hành máy sẽ quyết định liệu quốc gia này có trở thành một đại công xưởng chip mới, hay chỉ dừng lại ở một công trường dang dở.

Các công trình tại Gujarat và Assam hiện nay chính là câu trả lời trực diện nhất. Dù rào cản kỹ thuật và nhân lực còn rất lớn, nhưng với sự kết hợp giữa năng lực thiết kế sẵn có và hạ tầng sản xuất đang thành hình, Ấn Độ đã chính thức bước chân vào bản đồ bán dẫn toàn cầu với tư cách một thực thể không thể ngó lơ.