Ngay cả những kỹ sư tạo ra ChatGPT tại OpenAI cũng phải thừa nhận một sự thật phũ phàng: AI không phải là thầy bói. Nếu bạn ném cho nó một câu hỏi mơ hồ, bạn sẽ nhận lại một câu trả lời vô thưởng vô phạt. Đây không phải lỗi công nghệ, mà là vấn đề giao tiếp.

Mới đây, Christina Kim (trưởng nhóm nghiên cứu sau huấn luyện) và Laurentia Romaniuk (quản lý sản phẩm về hành vi mô hình) của OpenAI đã hé lộ cách họ "thuần hóa" con quái vật AI do chính công ty mình tạo ra. Dưới đây là những chiến lược thực chiến nhất để biến ChatGPT từ một công cụ chat ngẫu hứng thành trợ thủ đắc lực, dựa trên kinh nghiệm xương máu của người trong cuộc.

Tư duy cốt lõi: Đừng bắt AI chơi trò đuổi hình bắt chữ

OpenAI ví von việc này giống như giao việc cho một thực tập sinh nhiệt tình nhưng "tờ giấy trắng". Nếu bạn chỉ bảo "hãy lên kế hoạch marketing", họ sẽ hoang mang. Nhưng nếu bạn nói: "Lên kế hoạch marketing cho sản phẩm nước tăng lực, đối tượng Gen Z, ngân sách 10.000 USD, tập trung vào TikTok", kết quả sẽ khác hẳn. AI cũng vậy: càng bớt phải đoán mò, nó làm việc càng hiệu quả.

1. Cụ thể hóa yêu cầu (Chiến lược "Cầm tay chỉ việc")

Nhiều người dùng thường mắc kẹt ở những câu lệnh chung chung. Thay vì thế, hãy thử áp dụng chiến thuật "chỉ rõ, không gợi ý" để kiểm soát đầu ra ngay từ đầu.

Muốn kết quả ngắn gọn? Đừng chỉ mong nó tự hiểu. Hãy ra lệnh thẳng thừng: "Trả lời dưới 50 từ" hoặc "Tóm tắt trong 3 gạch đầu dòng". Ngược lại, nếu cần chiều sâu, hãy yêu cầu nó "viết với giọng văn học thuật của một giáo sư Harvard" hoặc "giải thích như thể tôi là một đứa trẻ 5 tuổi".

Đặc biệt, đừng bao giờ lười biếng với phần bối cảnh. Ví dụ, thay vì copy một đoạn code lỗi và paste vào khung chat, hãy nói: "Tôi đang xây dựng tính năng đăng nhập bằng Python, nhưng gặp lỗi này khi chạy trên server Ubuntu. Hãy giải thích nguyên nhân và sửa code giúp tôi". Cung cấp ngữ cảnh giống như bạn đang bàn giao công việc cho một đồng nghiệp mới vào nghề vậy – càng chi tiết càng tốt.

2. Sử dụng "Meta-Prompting" (Nhờ ChatGPT sửa đề bài cho bạn)

Christina Kim chia sẻ một mẹo cực kỳ thông minh mà ít người nghĩ tới: Đôi khi cách tốt nhất để đặt câu hỏi là... hỏi AI nên hỏi gì. Chúng ta thường gặp khó khăn khi tiếp cận một lĩnh vực mới toanh, và đây là lúc Meta-Prompting phát huy tác dụng.

Thực tế, Kim đã dùng chính cách này để tìm hiểu về "laser electron tự do" – một chủ đề siêu ngách – bằng cách để ChatGPT tự dẫn dắt cuộc hội thoại thay vì mò mẫm trong bóng tối.

3. Cung cấp tài liệu tham khảo (Chống "ảo giác")

Mô hình ngôn ngữ có một tật xấu là hay "chém gió" (hallucinate) khi thiếu dữ liệu. Cách đơn giản nhất để bịt miệng những thông tin bịa đặt là ném cho nó tài liệu chuẩn.

4. Kiểm soát bộ nhớ (Memory): Dao hai lưỡi

Laurentia Romaniuk nhấn mạnh tính năng Memory (Bộ nhớ) là một vũ khí mạnh mẽ giúp ChatGPT học thói quen của bạn qua thời gian, nhưng nó cũng là con dao hai lưỡi.

Hãy tưởng tượng bạn từng nhờ ChatGPT lên thực đơn ăn kiêng Keto tháng trước. Hôm nay bạn hỏi gợi ý cho bữa tiệc pizza tối nay, nhưng nó cứ lải nhải về hàm lượng carb thấp. Đó là lúc "bộ nhớ" đang cản đường.

5. Thúc đẩy tư duy phản biện (Đừng hỏi dễ, hãy hỏi khó)

Đừng lãng phí sức mạnh của AI vào những câu hỏi Google cũng trả lời được. Hãy biến nó thành đối tác phản biện (sparring partner) cho bộ não của bạn.

6. Tránh các chỉ dẫn mâu thuẫn ngầm

Một bài học đắt giá khi làm việc với các mô hình đời mới như GPT-4o là chúng rất "thật thà". Nếu bạn đưa ra hai mệnh lệnh trái ngược nhau, chúng sẽ bị "đơ" hoặc đưa ra một kết quả lai căng quái dị.

Yêu cầu "phá cách/sáng tạo" đang đánh nhau chan chát với "cấu trúc truyền thống/trang trọng". AI sẽ không biết phải nghe bên nào. Tốt hơn hết, hãy xác định rõ ưu tiên. Hoặc là sáng tạo bung lụa, hoặc là chuẩn chỉnh chuyên nghiệp. Đừng tham lam gộp cả hai vào một câu lệnh, hoặc ít nhất hãy chia nó làm hai bước xử lý riêng biệt.

Đã đến lúc ngừng đổ lỗi cho AI và bắt đầu tinh chỉnh lại cách bạn giao tiếp. Thử áp dụng ngay kỹ thuật Meta-prompting cho tác vụ tiếp theo của bạn xem, biết đâu bạn sẽ ngạc nhiên vì chính câu trả lời mà mình nhận được.